Nuôi ChóWiki
Tìm
Vấn đề hành vi

Chó trưởng thành đi vệ sinh bậy, đánh dấu trong nhà: vì sao và xử lý

Chó lớn đi bậy có thể do bệnh, chưa học xong, lo âu, đánh dấu hoặc tè khi phấn khích. Khám thú y trước, ghi lại sự cố, lau bằng chất tẩy enzyme, không dí mũi.

Chó trưởng thành đi vệ sinh bậy, đánh dấu trong nhà: vì sao và xử lý

Chó trưởng thành đi vệ sinh bậy trong nhà thường rơi vào một trong năm nhóm: bệnh (tiết niệu, tiêu hoá, tuổi già), chưa học xong chuyện đi đúng chỗ, lo âu, đánh dấu lãnh thổ, hoặc tè khi quá phấn khích hay khúm núm. Mỗi nhóm một cách xử lý, nên việc đầu tiên là đưa chó đi khám, rồi ghi lại chó tè ở đâu, lúc nào, bao nhiêu. Dí mũi chó vào chỗ tè, đánh, mắng đều làm chuyện nặng thêm.

Cách dạy chó con đi vệ sinh đúng chỗ từ đầu nằm ở chuyên mục nuôi chó con. Bài này dành cho chó đã lớn, từng đi đúng chỗ hoặc mới về nhà khi đã trưởng thành.

Bước đầu tiên luôn là khám thú y

Một con chó đã đi đúng chỗ nhiều năm bỗng tè bậy thì khả năng cao là có vấn đề sức khoẻ. Những bệnh hay gặp làm chó tè, ị trong nhà:

  • Viêm đường tiết niệu, sỏi bàng quang: tè nhiều lần, mỗi lần ít, rặn, nước tiểu có thể đỏ hoặc mùi lạ.
  • Bệnh làm chó uống nhiều, tè nhiều: bệnh thận, tiểu đường, một số bệnh nội tiết. Bát nước cạn nhanh hơn hẳn trước.
  • Tiểu không tự chủ: rỉ nước tiểu khi ngủ, chỗ nằm ẩm. Hay gặp ở chó cái lớn tuổi, nhất là sau triệt sản.
  • Tiêu chảy, rối loạn tiêu hoá: chó không nhịn kịp.
  • Đau khớp, đau lưng: chó ngại đi xa, ngại xuống cầu thang, ngại ngồi xổm.
  • Suy giảm nhận thức ở chó già: quên nếp cũ, có khi tè ngay sau khi vừa đi dạo về.

Lưu ý cấp cứu: chó đực rặn tiểu mà không ra hoặc chỉ ra vài giọt là ca cấp cứu, có thể tắc niệu đạo. Đưa đi thú y ngay, đừng chờ qua đêm.

Khi đi khám, mang theo những gì bạn đã ghi lại, và nếu được, một ít nước tiểu tươi hứng trong hộp sạch. Hỏi bác sĩ trước cách lấy mẫu cho đúng.

Phân biệt năm nhóm nguyên nhân

NhómDấu hiệu nhận raHướng xử lý
BệnhMới xuất hiện, tè nhiều lần, uống nhiều, rặn, rỉ khi ngủKhám thú y, điều trị
Chưa học xongChó mới nhận nuôi, chó từng sống ngoài sân; tè bãi lớn, chỗ nào cũng cóDạy lại từ đầu như chó con
Lo âuChỉ xảy ra khi ở một mình, khi có tiếng động lớn, khi nhà có biến độngXử lý nỗi lo; xem bài lo âu chia ly
Đánh dấuLượng ít, xịt lên mặt đứng: chân bàn, góc tường, đồ mới, túi của kháchQuản lý, vệ sinh kỹ, dạy lại, hỏi bác sĩ về triệt sản
Phấn khích, khúm númRỉ vài giọt khi chào hỏi, khi bị cúi trùm lên, khi bị mắngChào hỏi nhẹ nhàng, không mắng

Đánh dấu lãnh thổ: không phải đi vệ sinh

Đánh dấu là chó để lại mùi để "nhắn tin", không phải vì buồn tè. Đặc điểm:

  • lượng nước tiểu ít, xịt lên bề mặt thẳng đứng;
  • hay nhắm vào đồ mới, đồ có mùi lạ: túi xách của khách, đôi giày mới, đồ đạc vừa chuyển tới;
  • tăng lên khi trong nhà có thay đổi: nuôi thêm chó, có em bé, chuyển nhà, có chó cái động dục gần đó;
  • chó đực chưa triệt sản hay gặp hơn, nhưng chó cái và chó đã triệt sản cũng có thể đánh dấu.

Triệt sản giúp giảm đánh dấu ở nhiều chó đực, nhưng không phải con nào cũng hết, nhất là chó đã quen đánh dấu nhiều năm. Thời điểm và lợi ích, rủi ro của triệt sản là chuyện cần bác sĩ thú y tư vấn riêng cho từng con.

Xử lý đánh dấu

  • Vệ sinh triệt để chỗ cũ (xem mục dưới), vì mùi còn là lời mời đánh dấu tiếp.
  • Chặn chỗ hay bị đánh dấu: đặt bát ăn, ổ nằm ở đó (chó ít đánh dấu chỗ ăn, chỗ ngủ), hoặc chặn không cho tới.
  • Cất đồ dễ bị nhắm: túi của khách treo lên cao, giày mới cất vào tủ.
  • Giám sát trong nhà: thấy chó ngửi kỹ, bắt đầu nhấc chân, nhẹ nhàng gọi tên, dẫn ra chỗ đi vệ sinh, thưởng khi tè ở đó.
  • Giảm căng thẳng gốc: nếu đánh dấu bùng lên vì nhà có chó mới, em bé, hãy dành thêm thời gian, vận động cho chó cũ.
  • Đai quấn bụng cho chó đực chỉ là biện pháp tạm, bảo vệ đồ đạc, không dạy được gì. Thay thường xuyên để tránh hăm da.

Dạy lại chó trưởng thành chưa quen đi đúng chỗ

Chó ta nuôi ngoài sân, chó nhận nuôi từ nơi khác, chó từng sống trong chuồng nhiều năm thường chưa bao giờ học rằng trong nhà là chỗ không được đi vệ sinh. Cách làm giống dạy chó con nhưng nhanh hơn, vì chó lớn nhịn được lâu hơn:

  1. Lịch cố định: đưa ra chỗ đi vệ sinh ngay khi ngủ dậy, sau bữa ăn, sau khi chơi, trước khi đi ngủ, và cách quãng đều trong ngày.
  2. Đi cùng chó, đứng chờ, không thả ra sân rồi vào nhà. Chó tè xong, khen và thưởng ngay, trong vòng một hai giây, tại chỗ, không phải lúc chó đã chạy vào nhà.
  3. Giám sát trong nhà: chó luôn trong tầm mắt, hoặc ở khu vực nhỏ dễ lau. Có thể buộc dây dắt nối với thắt lưng chủ trong vài ngày đầu.
  4. Thấy dấu hiệu (đi vòng vòng, ngửi sàn, ra cửa) thì đưa ra ngay.
  5. Sự cố: không mắng, lau sạch, tự nhắc mình giám sát chặt hơn.

Ở chung cư, nhiều nhà dùng khay cỏ nhân tạo hoặc tấm lót ở ban công. Chọn một chỗ và giữ nguyên, đừng đổi qua đổi lại khiến chó rối.

Vì sao không dí mũi chó vào chỗ tè

Cách này được truyền miệng rất lâu, nhưng nó dạy chó điều ngược lại với mong muốn:

  • Chó không nối được việc bị dí mũi lúc này với việc tè lúc nãy. Nó chỉ học được: tè trước mặt chủ là nguy hiểm.
  • Từ đó chó lén tè sau ghế, trong phòng ngủ, gầm giường, và khi đi dạo thì nhịn, không dám tè trước mặt chủ. Việc dạy lại khó gấp bội.
  • Với chó tè vì lo âu hay khúm núm, bị phạt càng làm chó sợ thêm, tè thêm.

AVSAB khuyến cáo tránh mọi cách huấn luyện dựa trên gây sợ và đau. Đi vệ sinh là chuyện chó học rất tốt bằng lịch đều và thưởng đúng lúc.

Lau chỗ tè cho sạch mùi với mũi chó

Mũi người không ngửi thấy nữa không có nghĩa là mũi chó cũng vậy. Mùi còn sót sẽ kéo chó quay lại đúng chỗ đó.

  • Thấm khô bằng giấy hoặc khăn trước.
  • Dùng chất tẩy dạng enzyme dành cho vết bẩn của thú cưng, để đủ thời gian theo hướng dẫn trên bao bì.
  • Tránh chất tẩy có amoniac, vì mùi amoniac giống mùi nước tiểu, có thể kéo chó quay lại.
  • Với nệm, thảm đã thấm sâu, có khi phải giặt nhiều lần hoặc thay.
  • Dùng đèn pin chiếu xiên sát mặt sàn để tìm các vệt khô mà mắt thường bỏ qua.

Tè khi phấn khích hoặc khúm núm

Chó rỉ vài giọt khi chủ về, khi khách cúi xuống xoa đầu, khi bị nói to, thường là chó trẻ hoặc chó nhạy cảm. Chó không cố ý và không kiểm soát được.

  • Chào hỏi nhẹ, chậm, không cúi trùm lên chó, không nhìn thẳng chằm chằm.
  • Chào chó ở ngoài sân hoặc chỗ dễ lau.
  • Thả vài miếng thưởng xuống đất khi về để chó có việc khác làm.
  • Tuyệt đối không mắng. Nhiều chó tự hết khi lớn hơn và tự tin hơn.

Bắt tay làm và khi nào cần chuyên gia

Bảng ghi trong hai tuần, mỗi lần sự cố một dòng: giờ, chỗ, tè hay ị, lượng nhiều hay ít, chuyện xảy ra ngay trước đó (ai về, ai đi, vừa ăn, vừa có tiếng ồn). Mang bảng này đến bác sĩ thú y.

Tìm chuyên gia hành vi dùng phương pháp thưởng khi bác sĩ đã loại trừ bệnh mà chó vẫn đi bậy nhiều, khi kèm lo âu rõ rệt, hoặc khi đánh dấu xảy ra trong nhà có nhiều chó căng thẳng với nhau.

Câu hỏi thường gặp

Chó lớn tự nhiên đi bậy trong nhà là bị sao?

Có thể do bệnh như viêm đường tiết niệu, sỏi, bệnh thận, tiểu đường, đau khớp hoặc lú lẫn ở chó già. Cũng có thể do lo âu hoặc đánh dấu. Nên đưa chó đi khám thú y trước khi tập lại.

Làm sao phân biệt chó tè bậy và chó đánh dấu?

Đánh dấu thường lượng ít, xịt lên mặt đứng như chân bàn, góc tường, đồ mới. Tè bậy thường là bãi lớn trên sàn. Ghi lại chỗ và lượng giúp phân biệt rõ.

Dí mũi chó vào chỗ tè có tác dụng không?

Không. Chó chỉ học được rằng tè trước mặt chủ là nguy hiểm, nên lén tè chỗ khuất và nhịn khi đi dạo. Hãy lau sạch bằng chất tẩy enzyme và thưởng khi chó tè đúng chỗ.

Triệt sản có hết đánh dấu không?

Triệt sản giúp giảm đánh dấu ở nhiều chó đực nhưng không đảm bảo hết, nhất là chó đã quen nhiều năm. Bác sĩ thú y sẽ tư vấn thời điểm và lợi ích, rủi ro cho từng con.

Chó đực rặn tiểu không ra có nguy hiểm không?

Có, đây có thể là tắc niệu đạo, một ca cấp cứu. Đưa chó tới bác sĩ thú y ngay, không chờ qua đêm.

Mở app Nuôi Chó

Chăm cún một chạm — cún vẫy đuôi, lớn dần, dắt dạo xóm

Mở app Nuôi Chó

Bài viết liên quan

Mở app Nuôi Chó

Chăm cún một chạm — cún vẫy đuôi, lớn dần, dắt dạo xóm

Mở app Nuôi Chó Xem app khác

Tải ứng dụng App Giải Trí

Hàng trăm ứng dụng giải trí trong một app — miễn phí trên iPhone, iPad.

Download on the App Store