Nuôi ChóWiki
Tìm
Vấn đề hành vi

Lo âu chia ly ở chó: phá nhà, tru tréo khi chủ đi vắng

Chó lo âu chia ly hoảng loạn khi ở một mình: tru, cào cửa, tè bậy, chảy dãi. Quay video, tập những lần vắng thật ngắn dưới ngưỡng và gặp thú y khi nặng.

Lo âu chia ly ở chó: phá nhà, tru tréo khi chủ đi vắng

Lo âu chia ly là khi chó hoảng loạn thật sự lúc phải ở một mình hoặc xa người nó gắn bó: tru tréo, cào cửa, phá đồ quanh lối ra, tè bậy, chảy dãi, có con tự làm mình bị thương. Đây không phải chó hư hay chó trả thù. Cách xử lý là tập cho chó chịu được những lần vắng chủ thật ngắn, dưới ngưỡng hoảng, rồi kéo dài dần, kèm khám thú y khi tình trạng nặng.

Bài này dành cho chó đã có lo âu chia ly. Cách tập cho chó con ở một mình từ tuần đầu để phòng ngừa nằm ở chuyên mục nuôi chó con; còn sắp xếp lịch, người dắt, góc chờ cho người đi làm cả ngày nằm ở chuyên mục nhà cho chó.

Lo âu chia ly trông như thế nào

Dấu hiệu điển hình xuất hiện trong khoảng nửa giờ đầu sau khi chủ đi, nhiều con ngay trong vài phút đầu:

  • Tru, sủa, rên liên tục, hàng xóm kể lại là "kêu suốt từ lúc anh chị đi".
  • Cào, gặm cửa ra vào, khung cửa sổ, song cửa sắt. Dấu cào tập trung ở lối chủ đi ra.
  • Tè, ị trong nhà dù khi có chủ thì đi đúng chỗ.
  • Đi lại liên tục, thở hổn hển, chảy dãi, ướt cả sàn.
  • Không đụng tới thức ăn, kể cả món khoái khẩu, cho tới khi chủ về.
  • Khi chủ chuẩn bị đi: bám theo từng bước, run, rúc vào chân, trốn dưới gầm giường.
  • Khi chủ về: chào đón dữ dội, kéo dài, như thể xa nhau mấy tháng.

Một số chó chỉ khổ khi một người cụ thể đi vắng, dù vẫn có người khác ở nhà. Một số khác chỉ cần có ai đó bên cạnh, người lạ cũng được. Phân biệt điều này giúp chọn cách sắp xếp trong lúc tập.

Phá nhà khi ở một mình không phải lúc nào cũng là lo âu

Trước khi kết luận, hãy loại các lý do khác. Nhiều chó phá nhà vì những chuyện đơn giản hơn nhiều.

Hiện tượngLo âu chia lyLý do khác hay gặp
Gặm pháTập trung ở cửa, cửa sổ, đồ mang mùi chủChó con mọc răng, chó chán: gặm bất cứ đâu, cả khi chủ ở nhà
Tè bậyChỉ xảy ra khi vắng chủChưa học xong đi vệ sinh, bệnh tiết niệu, phải nhịn quá lâu
SủaBắt đầu ngay khi chủ đi, kéo dàiSủa theo tiếng động ngoài hành lang, có lúc dừng hẳn
Tâm trạngCăng thẳng rõ: thở dốc, chảy dãiThoải mái, vui vẻ khi phá, ngủ được

Cách chắc chắn nhất là quay video. Đặt điện thoại hoặc camera rẻ tiền hướng ra cửa, ghi hình nửa giờ đầu sau khi bạn đi. Video cho biết chó hoảng sau bao nhiêu phút, và đây là con số bạn cần cho cả kế hoạch tập. Chó nằm ngủ ngon rồi mười giờ sáng mới dậy gặm gối là chuyện chán, không phải lo âu.

Vì sao chó bị lo âu chia ly

Nguyên nhân thường là nhiều yếu tố cộng lại, không có một thủ phạm duy nhất. Những yếu tố hay được nhắc trong tài liệu thú y hành vi:

  • Thay đổi lớn trong nếp sống: chủ hết đợt làm việc ở nhà quay lại văn phòng, sau kỳ nghỉ Tết dài, chuyển nhà, thành viên trong nhà đi xa.
  • Chưa bao giờ được tập ở một mình khi còn nhỏ, đi đâu cũng có người.
  • Trải qua bỏ rơi, đổi chủ nhiều lần, hay gặp ở chó nhận nuôi lại.
  • Một lần đáng sợ khi ở một mình, như mưa giông, pháo nổ, có người lạ cạy cửa.
  • Tính khí sẵn nhạy cảm và một số bệnh, đau, hay tuổi già cũng làm chó khó chịu đựng khi xa chủ.

Điều quan trọng: chủ thương chó, ngủ chung với chó không phải là "nguyên nhân" khiến chó bị lo âu. Nghiên cứu về chuyện này không cho kết luận đơn giản như vậy. Đừng tự trách mình, cũng đừng đột ngột lạnh nhạt với chó để "cai".

Vì sao phạt làm mọi thứ tệ hơn

Về nhà thấy ghế sofa rách, nhiều người mắng chó và kể rằng chó "biết lỗi" vì cúi đầu, cụp tai. Thật ra chó đang phản ứng với giọng nói và dáng người giận dữ của bạn ngay lúc đó. Nó không nối được cơn giận với cái gối đã gặm ba tiếng trước. Một nghiên cứu của Alexandra Horowitz (2009) về "vẻ mặt có lỗi" cho thấy biểu hiện này phụ thuộc vào việc chủ có mắng hay không, chứ không phải chó có làm sai hay không.

Hậu quả của phạt rất rõ: giờ chó không chỉ sợ bị bỏ lại, mà còn sợ cả lúc chủ về. Nỗi lo nhân đôi. Nhốt vào lồng cho "khỏi phá" cũng nguy hiểm với chó lo âu nặng, vì có con cào cắn song lồng đến gãy răng, rách móng. Lồng chỉ dùng được với chó đã coi lồng là chỗ trú an toàn, như cách tập trong chuyên mục huấn luyện cơ bản.

Kế hoạch tập: những lần vắng thật ngắn, dưới ngưỡng hoảng

Cách tiếp cận được dùng phổ biến nhất là giải mẫn cảm dần: chủ rời đi trong khoảng thời gian ngắn hơn lúc chó bắt đầu hoảng, rồi tăng từng chút một. Video ở bước trên cho bạn biết ngưỡng đó. Nếu chó bắt đầu tru sau ba phút, buổi tập đầu tiên chỉ đi một phút.

Bước 1: tháo ngòi các tín hiệu chuẩn bị đi

Chó học rất nhanh rằng tiếng chìa khoá, đôi giày, chiếc mũ bảo hiểm, tiếng dắt xe máy ra là sắp bị bỏ lại. Nhiều lần trong ngày, cầm chìa khoá rồi đặt xuống, đi giày rồi ngồi xem tivi, đội mũ bảo hiểm đi một vòng trong nhà rồi tháo ra. Khi những tín hiệu đó không còn làm chó đứng dậy, căng thẳng, bạn đã gỡ được một nửa nỗi lo.

Bước 2: bước ra cửa và quay lại

Bước ra khỏi cửa, đóng lại, đếm vài giây, rồi vào. Vào nhà bình thản, không chào đón ầm ĩ. Nếu chó vẫn bình thường, lần sau thêm vài giây. Nếu chó bắt đầu rên, quay lại mức trước đó. Mỗi buổi tập vài lượt, ngày tập một hai buổi.

Bước 3: kéo dài từng chút

Tăng thời gian không theo đường thẳng. Xen kẽ lần dài, lần ngắn, để chó không đoán được "lần sau chắc chắn lâu hơn". Ghi lại từng buổi. Tiến bộ thường chậm ở những phút đầu, rồi nhanh hơn khi chó đã chịu được khoảng hai mươi, ba mươi phút.

Bước 4: làm cho lúc vắng chủ dễ chịu

Chó lo âu nhẹ có thể được giúp bằng đồ đố có nhét thức ăn, chỉ được đưa ra khi chủ đi và cất đi khi chủ về. Nhưng nếu chó không chịu ăn khi ở một mình, đó là dấu hiệu nó đang quá ngưỡng, và đồ ăn không thay được việc tập.

Trong lúc tập, đừng để chó vượt ngưỡng

Đây là phần khó nhất. Mỗi lần chó phải ở một mình lâu và hoảng loạn là một bước lùi. Trong thời gian tập, tìm cách để chó không phải ở một mình lâu hơn mức chịu được: gửi người thân, nhờ hàng xóm quen, mang chó theo khi được, hoặc trông giữ ban ngày. Nhiều người thấy đây là phần tốn công nhất, nhưng thiếu nó thì kế hoạch rất khó thành.

Lỗi hay gặp

  • Tăng thời gian quá nhanh vì thấy hôm qua ổn. Lo âu không đi theo đường thẳng.
  • Chào tạm biệt, chào đón quá kịch tính. Ra vào nhẹ nhàng, bình thường như đi ra bếp.
  • Nuôi thêm một con chó để "có bạn". Có chó lo âu vì xa người chứ không vì thiếu bạn chó. Có khi được hai con lo âu.
  • Chỉ dựa vào đồ chơi, nhạc, xịt mùi. Có thể hỗ trợ, nhưng bằng chứng hiệu quả cho từng sản phẩm khá trái chiều, không thay được việc tập.
  • Bỏ cuộc sau hai tuần. Ca nặng thường cần nhiều tháng.

Bắt tay làm và khi nào cần bác sĩ thú y

Bảng kiểm tuần đầu:

  • Quay video ít nhất hai lần vắng nhà, ghi số phút trước khi chó bắt đầu hoảng.
  • Tập tháo ngòi tín hiệu chìa khoá, giày, mũ bảo hiểm mỗi ngày.
  • Bắt đầu các lần ra cửa ngắn hơn ngưỡng đó.
  • Sắp xếp người trông trong lúc tập để chó không phải chịu những lần vắng dài.
  • Thêm dạo buổi sáng cho ngửi thoải mái trước giờ đi làm.

Nên đưa chó tới bác sĩ thú y, và tìm chuyên gia hành vi dùng phương pháp thưởng, khi:

  • Chó tự làm mình bị thương: gãy răng, rách móng, chảy máu miệng vì cắn song cửa.
  • Chó hoảng ngay khi chủ vừa đóng cửa, không có điểm bắt đầu tập.
  • Kèm các lo âu khác: sợ tiếng động, sợ người lạ.
  • Tập đều vài tuần không tiến triển.

Với lo âu nặng, bác sĩ thú y có thể cân nhắc thuốc hỗ trợ để chó đủ bình tĩnh mà học. Thuốc phải do bác sĩ kê và theo dõi. Tuyệt đối không tự cho chó uống thuốc an thần, thuốc ngủ của người.

Câu hỏi thường gặp

Làm sao biết chó bị lo âu chia ly hay chỉ phá vì chán?

Quay video khi bạn vắng nhà. Chó lo âu thường hoảng trong vài phút đầu: tru, cào cửa, thở dốc, chảy dãi. Chó chán thì thoải mái, có lúc ngủ, phá đồ ở nhiều chỗ chứ không tập trung ở cửa.

Có nên mắng chó khi về thấy nhà bị phá?

Không. Chó không nối được cơn giận của bạn với việc đã làm mấy tiếng trước. Vẻ cúi đầu là phản ứng với giọng giận dữ ngay lúc đó. Mắng chỉ làm chó sợ thêm cả lúc chủ về.

Lo âu chia ly ở chó có chữa khỏi được không?

Nhiều chó cải thiện rõ khi được tập đều và không bị đẩy vượt ngưỡng trong lúc tập. Ca nhẹ có thể vài tuần, ca nặng thường nhiều tháng và có khi cần thuốc do bác sĩ thú y kê.

Nuôi thêm một con chó có hết lo âu chia ly không?

Không chắc. Nhiều chó lo âu vì xa người nó gắn bó chứ không phải vì thiếu bạn. Nên thử gửi chó ở nhà có chó khác vài lần xem phản ứng trước khi quyết định nuôi thêm.

Nhốt chó vào lồng khi đi vắng có giúp không?

Chỉ giúp với chó đã quen lồng và coi lồng là chỗ an toàn. Chó lo âu nặng bị nhốt có thể cào cắn song lồng đến tự làm mình bị thương, nên cần quan sát bằng video trước.

Mở app Nuôi Chó

Chăm cún một chạm — cún vẫy đuôi, lớn dần, dắt dạo xóm

Mở app Nuôi Chó

Bài viết liên quan

Mở app Nuôi Chó

Chăm cún một chạm — cún vẫy đuôi, lớn dần, dắt dạo xóm

Mở app Nuôi Chó Xem app khác

Tải ứng dụng App Giải Trí

Hàng trăm ứng dụng giải trí trong một app — miễn phí trên iPhone, iPad.

Download on the App Store