Nuôi ChóWiki
Tìm
Sức khoẻ phổ thông

Chướng bụng, nôn khan ở chó ngực sâu: xoắn dạ dày là ca cấp cứu

Chó to ngực sâu bụng chướng, nôn khan không ra gì, chảy dãi, bồn chồn là dấu hiệu nghi xoắn dạ dày (GDV). Cấp cứu tính bằng giờ, đưa ngay tới cơ sở thú y có phẫu thuật.

Chướng bụng, nôn khan ở chó ngực sâu: xoắn dạ dày là ca cấp cứu

Chó to ngực sâu mà bụng chướng căng, nôn khan liên tục không ra gì, chảy dãi, bồn chồn đi lại không yên là dấu hiệu nghi giãn – xoắn dạ dày (GDV). Đây là cấp cứu tính bằng giờ: dạ dày phình hơi rồi xoay, chặn đường ra vào và chèn ép mạch máu lớn. Đưa chó tới cơ sở thú y có khả năng phẫu thuật ngay lập tức, gọi điện báo trước trên đường đi; đừng chờ xem có đỡ không.

Điều gì xảy ra trong bụng chó

Ở chó ngực sâu, dạ dày nằm lủng lẳng trong một khoang bụng hẹp và cao. Khi dạ dày căng hơi, khí và thức ăn (giãn dạ dày), nó có thể xoay quanh trục của chính nó (xoắn). Hai đầu dạ dày bị thắt lại: hơi không ợ ra được, thức ăn không xuống ruột được, dạ dày càng lúc càng phình.

Dạ dày phình chèn lên tĩnh mạch lớn đưa máu về tim, khiến máu về tim ít đi, chó rơi vào sốc. Thành dạ dày thiếu máu nuôi có thể hoại tử; lá lách thường xoay theo. Tim có thể loạn nhịp. Tất cả diễn ra trong vài giờ.

Giãn dạ dày đơn thuần (chưa xoắn) cũng là cấp cứu, vì chủ không thể phân biệt tại nhà và nó có thể chuyển thành xoắn.

Giống chó nào có nguy cơ

Nguy cơ cao nhất ở chó lớn và rất lớn có lồng ngực sâu và hẹp (ngực sâu hơn bề ngang khi nhìn từ phía trước). Những giống hay được nhắc trong tài liệu thú y:

  • Great Dane, thường được xếp nguy cơ cao nhất.
  • Chó chăn cừu Đức (Becgie), Doberman, Weimaraner, Saint Bernard, Akita.
  • Poodle cỡ lớn (standard), Setter, Bloodhound.
  • Chó lai to con có dáng ngực sâu như các giống trên.

Chó nhỏ và chó ngực nông vẫn có thể bị, nhưng hiếm hơn nhiều.

Yếu tố nguy cơ đã được nghiên cứu

Nghiên cứu được trích dẫn nhiều nhất là của nhóm Lawrence Glickman tại Đại học Purdue (Mỹ), theo dõi hàng nghìn con chó lớn và rất lớn, công bố khoảng năm 2000. Từ đó và các nghiên cứu sau, những yếu tố hay được ghi nhận:

Yếu tốGhi nhậnChủ làm được gì
Bố mẹ, anh chị em ruột từng bịNguy cơ tăng rõHỏi người bán/người cho về tiền sử gia đình chó
Tuổi tăngChó trung niên, già bị nhiều hơnCảnh giác hơn khi chó lớn tuổi
Ngực sâu so với bề ngangNguy cơ tăngKhông đổi được — chỉ cần biết
Ăn nhanh, ăn một bữa lớn mỗi ngàyLiên quan đến tăng nguy cơChia hai ba bữa nhỏ; bát chống ăn nhanh
Bát ăn đặt caoNghiên cứu Purdue thấy tăng nguy cơ ở chó lớn — ngược với lời khuyên phổ biến trước đóĐặt bát ở mặt sàn, trừ khi bác sĩ dặn khác vì bệnh khác
Tính nhút nhát, dễ căng thẳngĐược ghi nhận liên quanGiảm căng thẳng quanh bữa ăn, ăn ở chỗ yên
Chó gầyMột số nghiên cứu ghi nhận chó gầy có nguy cơ cao hơnGiữ thể trạng vừa người

Lời khuyên tránh vận động mạnh ngay trước và sau bữa ăn rất phổ biến; bằng chứng cho riêng điều này chưa mạnh, nhưng làm theo không mất gì — cho chó nghỉ khoảng một giờ trước và sau bữa chính.

Nhận biết: những dấu hiệu không được bỏ qua

  • Nôn khan: chó gập người, cố nôn nhiều lần mà chỉ ra ít bọt hoặc không ra gì.
  • Bụng chướng, nhất là phía sau xương sườn bên trái, gõ nghe như trống — nhưng ở chó ngực rất sâu, bụng có khi không chướng rõ, đừng dựa vào điều này để yên tâm.
  • Chảy dãi nhiều, liếm môi.
  • Bồn chồn: đi lại, nằm xuống rồi đứng lên, nhìn vào bụng, đứng dạng chân, không chịu nằm.
  • Thở nhanh, gắng sức.
  • Muộn hơn: nướu nhợt, tim đập rất nhanh, yếu, ngã quỵ.

Thường xảy ra vào buổi tối hoặc ban đêm, sau bữa ăn vài giờ. Đó là lý do nhiều ca đến muộn — chủ đi ngủ, sáng ra mới phát hiện.

Việc chủ làm: chỉ có một việc chính

  1. Gọi cơ sở thú y có phẫu thuật và trực ngoài giờ. Nói rõ: "chó to, nghi xoắn dạ dày, đang trên đường tới". Phòng khám nhỏ không mổ được thì hỏi họ nên đi đâu.
  2. Đi ngay. Bế hoặc dìu chó lên xe nhẹ nhàng, không bế ép vào bụng.
  3. Ghi nhớ giờ chó ăn, ăn gì, bao nhiêu, giờ bắt đầu có triệu chứng.

Những điều không làm: không cho ăn, uống; không tự đưa ống vào dạ dày, không chọc kim xả hơi tại nhà (dễ gây thủng, chảy máu, nhiễm trùng); không cho thuốc đầy hơi, thuốc tiêu hoá của người rồi chờ; không dắt đi bộ cho "tiêu". Thời gian là thứ quý nhất.

Ở bệnh viện thú y

Bác sĩ thường chụp X-quang để xác nhận, đồng thời chống sốc bằng truyền dịch tĩnh mạch, giảm áp lực dạ dày, rồi phẫu thuật để xoay dạ dày về đúng chỗ, đánh giá thành dạ dày và lá lách. Trong cùng ca mổ, bác sĩ thường khâu cố định dạ dày vào thành bụng (gastropexy) để giảm mạnh nguy cơ xoắn lại. Sau mổ chó cần theo dõi sát vài ngày vì loạn nhịp tim và biến chứng.

Khi được mổ kịp thời, phần lớn chó sống sót; chậm trễ, hoại tử thành dạ dày hay sốc nặng làm tiên lượng xấu đi nhiều. Chi phí điều trị cao — đây là lý do nên biết trước phòng khám nào gần nhà mổ được, và để dành một khoản dự phòng cho chó lớn.

Phòng ngừa: cố định dạ dày dự phòng

Với giống nguy cơ cao, nhiều bác sĩ đề nghị khâu cố định dạ dày dự phòng khi chó còn khoẻ, hay làm cùng lúc với ca triệt sản để chó chỉ gây mê một lần; có thể làm bằng nội soi. Thủ thuật này không ngăn được dạ dày giãn hơi, nhưng làm dạ dày khó xoay hơn rất nhiều. Có nên làm cho chó nhà mình hay không, thời điểm nào — hỏi bác sĩ thú y, nhất là khi nuôi Great Dane, Becgie, Poodle cỡ lớn hoặc chó có người thân từng bị.

Thói quen ăn uống giảm nguy cơ

  • Chia khẩu phần thành hai hoặc ba bữa thay vì một bữa lớn.
  • Dùng bát chống ăn nhanh, bánh đố thức ăn, hoặc rải hạt trên khay rộng.
  • Nhà nhiều chó: cho ăn riêng chỗ để chó không ăn vội vì tranh nhau.
  • Đặt bát ăn ở mặt sàn.
  • Nghỉ khoảng một giờ trước và sau bữa chính, không chạy nhảy mạnh.
  • Đổi thức ăn chuyển dần, tránh để chó ăn vụng cả bao hạt.

Bắt tay làm

  • Xác định trước, ngay hôm nay: cơ sở thú y nào gần nhà có mổ và trực đêm, mất bao lâu để tới, lưu số điện thoại.
  • Dạy cả nhà nhận biết bộ ba dấu hiệu: nôn khan – bụng căng – bồn chồn.
  • Với chó to ngực sâu: để ý chó vài giờ sau bữa tối trước khi đi ngủ.
  • Hỏi bác sĩ về cố định dạ dày dự phòng ở lần khám tới.

Khi nào cần bác sĩ thú y

Ngay khi nghi ngờ. Với xoắn dạ dày không có mức "theo dõi thêm". Nếu chó to ngực sâu nôn khan nhiều lần mà không ra gì, dù bụng chưa thấy chướng, cũng đưa đi. Đi mà hoá ra chỉ là đầy hơi thì chỉ mất một lượt khám; chờ mà đúng là xoắn thì có thể mất chó.

Câu hỏi thường gặp

Xoắn dạ dày ở chó có triệu chứng gì?

Dấu hiệu điển hình là nôn khan liên tục không ra gì, bụng chướng căng, chảy dãi nhiều, bồn chồn đi lại không yên, thở nhanh. Muộn hơn là nướu nhợt, yếu, ngã quỵ. Hay gặp ở chó to ngực sâu, thường vài giờ sau bữa ăn, nhiều ca vào buổi tối.

Chó bị xoắn dạ dày sống được bao lâu nếu không chữa?

Xoắn dạ dày diễn tiến tính bằng giờ và gần như luôn tử vong nếu không được can thiệp. Không có cách xử lý tại nhà. Khi nghi ngờ, phải đưa chó tới cơ sở thú y có phẫu thuật ngay lập tức.

Giống chó nào dễ bị xoắn dạ dày?

Chó lớn và rất lớn có ngực sâu như Great Dane, Becgie (chó chăn cừu Đức), Doberman, Weimaraner, Saint Bernard, Akita, Poodle cỡ lớn. Chó có bố mẹ hoặc anh chị em ruột từng bị cũng có nguy cơ cao hơn. Chó nhỏ vẫn có thể bị nhưng hiếm.

Có nên đặt bát ăn cao cho chó lớn để phòng xoắn dạ dày không?

Không nên mặc định. Nghiên cứu lớn của Đại học Purdue ghi nhận bát ăn đặt cao liên quan đến tăng nguy cơ xoắn dạ dày ở chó lớn, ngược với lời khuyên phổ biến trước đây. Đặt bát ở mặt sàn, trừ khi bác sĩ dặn khác vì bệnh khác.

Mổ cố định dạ dày dự phòng là gì?

Là thủ thuật khâu dạ dày dính vào thành bụng khi chó còn khoẻ, giúp dạ dày rất khó xoay dù vẫn có thể giãn hơi. Thường làm cùng ca triệt sản ở các giống nguy cơ cao, có thể làm bằng nội soi. Bác sĩ thú y tư vấn có nên làm và thời điểm phù hợp.

Mở app Nuôi Chó

Chăm cún một chạm — cún vẫy đuôi, lớn dần, dắt dạo xóm

Mở app Nuôi Chó

Bài viết liên quan

Mở app Nuôi Chó

Chăm cún một chạm — cún vẫy đuôi, lớn dần, dắt dạo xóm

Mở app Nuôi Chó Xem app khác

Tải ứng dụng App Giải Trí

Hàng trăm ứng dụng giải trí trong một app — miễn phí trên iPhone, iPad.

Download on the App Store