Nuôi ChóWiki
Tìm
Sức khoẻ phổ thông

Dấu hiệu chó ốm cần để ý: ăn, uống, đi vệ sinh, nhịp thở và tinh thần

Chó ốm hiếm khi kêu đau. Để ý thay đổi về ăn, uống, phân, nước tiểu, nhịp thở lúc ngủ và tinh thần, biết chỉ số bình thường và những dấu hiệu phải đi thú y ngay.

Dấu hiệu chó ốm cần để ý: ăn, uống, đi vệ sinh, nhịp thở và tinh thần

Chó ốm hiếm khi kêu đau thành tiếng. Thứ báo động sớm nhất là những thay đổi nhỏ so với ngày thường: ăn ít đi, uống nhiều lên, đi vệ sinh khác, thở nhanh lúc nằm nghỉ, hoặc tự nhiên lười, trốn vào gầm giường. Chủ biết rõ "bình thường" của con mình thì nhận ra "bất thường" sớm hơn bất kỳ ai, kể cả bác sĩ thú y.

Vì sao chó hay giấu bệnh

Chó vẫn giữ thói quen của loài sống theo bầy: con nào tỏ ra yếu dễ bị bỏ lại hoặc bị lấn át. Vì vậy nhiều con vẫn vẫy đuôi, vẫn chạy ra cổng đón chủ trong khi đã đau bụng hay sốt từ hôm trước.

Điều đó có nghĩa là chờ chó "nằm bẹp" mới đưa đi khám thường đã muộn. Cách chắc nhất là biết năm thứ cần để ý mỗi ngày, cộng một lượt sờ nắn nhanh mỗi tuần, và ghi lại những gì lạ.

Năm thứ cần để ý mỗi ngày

Ăn

Một con chó khoẻ thường ăn hết phần trong khoảng mười lăm phút. Bỏ một bữa khi trời quá nóng hay vừa đổi thức ăn thì chưa đáng lo. Bỏ ăn trọn một ngày ở chó trưởng thành, hoặc chỉ nửa ngày ở chó con, là lý do để gọi thú y. Để ý cả kiểu ăn: chó ngậm hạt rồi nhả ra, nhai một bên, hay rơi vãi nhiều có thể đang đau răng. Chó đột nhiên ăn ngấu nghiến hơn hẳn, ăn mãi không no mà vẫn sụt cân cũng là dấu hiệu cần khám.

Uống

Lượng nước thay đổi theo thời tiết, kiểu thức ăn (ăn hạt khô uống nhiều hơn ăn pate hay cơm nhiều canh) và mức vận động. Điều đáng để ý là chó uống nhiều hơn hẳn thường lệ trong nhiều ngày liền mà không phải do trời nóng — phải châm nước liên tục, đi tiểu nhiều, có khi tè ra nhà dù đã học đi đúng chỗ từ lâu. Muốn biết chính xác, đổ nước bằng chai có vạch và ghi ba bốn ngày. Uống nhiều, tiểu nhiều là triệu chứng chung của bệnh thận, tiểu đường, rối loạn tuyến thượng thận, viêm tử cung có mủ ở chó cái chưa triệt sản. Ngược lại, chó không chịu uống gì cả ngày cũng cần được khám.

Đi vệ sinh

  • Phân: thay đổi màu (đen như bã cà phê, xám bạc, có máu đỏ tươi), lỏng kéo dài, có nhầy, có giun, hoặc chó rặn mãi không ra.
  • Nước tiểu: tiểu rắt từng chút, tiểu có máu, nước tiểu sẫm màu nâu đỏ. Chó đực ngồi rặn mà không ra nước tiểu là cấp cứu — có thể tắc niệu đạo do sỏi.

Thở

Chó thở hổn hển sau khi chạy hay giữa trưa hè là bình thường. Điều cần để ý là nhịp thở khi đang ngủ say hoặc nằm yên trong phòng mát. Đếm số lần ngực phồng lên trong 30 giây rồi nhân đôi. Phần lớn chó khoẻ thở dưới 30 lần mỗi phút lúc ngủ; nhịp này tăng dần qua nhiều ngày ở chó có bệnh tim là dấu hiệu bác sĩ tim mạch thú y hay dặn chủ theo dõi tại nhà. Thở bằng bụng gắng sức, ngồi duỗi cổ để thở, lưỡi tím tái, ho kéo dài về đêm — đi khám, nếu tím tái thì đi ngay.

Tinh thần

Lười dậy, không ra đón, không muốn đi dạo, trốn vào góc tối, cáu bất thường khi bị chạm vào một chỗ nào đó, đi lại lảo đảo, nghiêng đầu một bên. Những thay đổi này khó đo nhưng lại là thứ người nhà nhận ra đầu tiên.

Bảng chỉ số tham khảo của chó trưởng thành

Các con số dưới đây là khoảng tham khảo hay gặp trong tài liệu thú y phổ thông, dùng để so sánh với chính con chó nhà mình lúc khoẻ. Mỗi con có mức riêng, chó nhỏ thường có nhịp tim nhanh hơn chó lớn.

Chỉ sốKhoảng thường gặpCách xem tại nhàĐáng lo khi
Nhiệt độ cơ thểkhoảng 38–39,2°CNhiệt kế điện tử đo hậu môn, bôi trơn đầu, cần hai ngườiTrên 39,5°C hoặc dưới 37,5°C kèm mệt
Nhịp thở lúc ngủthường dưới 30 lần/phútĐếm ngực phồng trong 30 giây × 2Tăng dần qua nhiều ngày, thở gắng sức
Màu nướuhồng ẩm (trừ chỗ có sắc tố đen)Lật môi trên nhìn nướu phía trên răng nanhTrắng bệch, xám, tím, vàng, đỏ sậm
Thời gian hồi màu nướudưới 2 giâyẤn ngón tay lên nướu, thả ra, đếm lúc hồng lạiLâu hơn 2 giây
Độ ẩm, độ đàn hồi dada kéo lên rồi xẹp ngayVéo nhẹ da sau gáyDa xẹp chậm, nướu khô dính

Mũi khô hay ướt không nói được chó có sốt hay không. Mũi khô sau khi ngủ dậy, sau khi nằm cạnh quạt là chuyện thường. Muốn biết có sốt thì phải đo nhiệt độ.

Lượt sờ nắn mỗi tuần: năm phút từ mũi tới đuôi

Chọn lúc chó đã đi dạo về, đang thư giãn. Vừa vuốt vừa khen, đưa thưởng nhỏ. Mục đích là để chó quen bị chạm (bác sĩ khám cũng dễ hơn) và để chủ phát hiện cục u, vết thương, ve sớm.

  1. Mắt: trong, không đỏ, không chảy ghèn vàng xanh, không nheo một bên.
  2. Tai: nhìn vào, ngửi. Đỏ, nhiều ráy nâu đen, mùi hôi, chó lắc đầu liên tục là dấu hiệu viêm tai — đi khám, đừng tự đổ dung dịch vào tai đang đau. Cách vệ sinh tai định kỳ thuộc phần chăm lông và vệ sinh, không bàn ở đây.
  3. Miệng: hơi thở hôi nặng, cao răng nâu dày, nướu đỏ chảy máu, răng gãy.
  4. Da và lông: rẽ lông ở cổ, nách, bẹn, kẽ chân, gốc đuôi tìm ve, bọ chét, mảng đỏ, vảy, chỗ rụng lông.
  5. Thân: vuốt dọc hai bên sườn, bụng, chân. Cục u mới, cục u lớn nhanh, chỗ chó giật mình đau. Sờ được xương sườn dưới một lớp mỡ mỏng là vừa người.
  6. Chân và bàn chân: đệm chân nứt, gai, móng gãy, chó liếm một bàn chân hoài.
  7. Dưới đuôi: sạch, không sưng, không có đốt sán trắng như hạt gạo dính quanh hậu môn.

Thấy cục u thì đo bằng thước, chụp ảnh có vật so sánh, ghi ngày. Nhiều cục u dưới da ở chó là u mỡ lành tính, nhưng chỉ bác sĩ (thường bằng cách chọc hút tế bào) mới phân biệt được.

Những dấu hiệu phải đi thú y ngay, không chờ sáng mai

  • Khó thở, thở há miệng lúc nghỉ, lưỡi hoặc nướu tím tái, trắng bệch.
  • Co giật, ngã quỵ, không đứng dậy được, lơ mơ không gọi được.
  • Bụng chướng căng, nôn khan liên tục mà không ra gì, nhất là chó to ngực sâu.
  • Nghi ăn phải thuốc chuột, thuốc trừ sâu, thuốc của người, sô cô la, cóc, xylitol.
  • Thở hổn hển dữ dội, lừ đừ sau khi ở ngoài nắng hoặc trong xe đóng kín — nghi sốc nhiệt.
  • Nôn hoặc đi ngoài liên tục, có máu; chó con nôn – tiêu chảy kèm bỏ ăn.
  • Rặn tiểu không ra, nhất là chó đực.
  • Bị xe tông, ngã từ trên cao — kể cả khi trông có vẻ không sao, vì chảy máu trong có thể lộ ra sau vài giờ.
  • Chó cái đang đẻ rặn mạnh hơn 30 phút mà không ra con, hoặc chó cái chưa triệt sản mệt, uống nhiều, có dịch mủ âm hộ.
  • Đau dữ dội: kêu khi bị bế, cong lưng, không chịu cử động, đột ngột kéo lê hai chân sau.

Việc chủ làm được trước khi tới phòng khám

Ghi lại cho đúng

Bác sĩ thú y không thể hỏi chó. Mọi thông tin đến từ chủ, và thông tin càng cụ thể thì chẩn đoán càng nhanh, càng ít xét nghiệm thừa. Ghi vào điện thoại:

  • Bắt đầu từ lúc nào, có tăng dần không.
  • Nôn bao nhiêu lần, ra gì; đi ngoài mấy lần, màu gì.
  • Ăn được bao nhiêu, uống bao nhiêu so với thường lệ.
  • Gần đây có đổi thức ăn, ăn đồ lạ, đi đâu mới, gặp chó lạ, tiêm phòng, dùng thuốc gì không.

Chụp ảnh và quay video

Ho, co giật, đi khập khiễng, thở lạ thường hay biến mất đúng lúc lên bàn khám vì chó căng thẳng. Một đoạn video 20 giây quay lúc ở nhà giá trị hơn mười phút mô tả. Chụp ảnh bãi nôn, bãi phân (có khi mang theo một ít trong túi kín).

Mang theo

  • Sổ tiêm phòng, đơn thuốc cũ.
  • Bao bì hoặc mẩu của thứ chó nghi đã ăn phải.
  • Ảnh chụp bao thức ăn đang dùng.

Những việc đừng làm

  • Đừng cho thuốc của người. Paracetamol, ibuprofen, naproxen độc với chó dù chỉ lượng nhỏ.
  • Đừng tự gây nôn bằng nước muối, oxy già hay móc họng — gọi thú y trước.
  • Đừng ép ăn, ép uống chó đang lơ mơ (dễ sặc vào phổi).
  • Đừng tự tiêm, đừng mua thuốc theo lời mách trên mạng.

Chó con, chó già và chó mặt ngắn: ngưỡng thấp hơn

Cùng một triệu chứng, ba nhóm này cần được đưa đi sớm hơn:

  • Chó con dự trữ năng lượng và nước ít. Nôn, tiêu chảy nửa ngày đã có thể mất nước, hạ đường huyết (nhất là chó nhỏ như Phốc sóc, Chihuahua). Chó con chưa tiêm đủ mà nôn, tiêu chảy có máu, bỏ ăn thì nghĩ tới Parvo và đi khám ngay.
  • Chó già thường có bệnh nền (thận, tim, nội tiết). Thay đổi nhỏ về ăn uống, đi tiểu, nhịp thở đáng được khám sớm hơn so với chó trẻ.
  • Chó mặt ngắn (Pug, Bulldog Pháp, Shih Tzu, Bắc Kinh) vốn thở khó, chịu nóng kém. Ngáy to hơn thường lệ, thở rít, nướu sậm khi trời oi là cảnh báo sớm.

Bắt tay làm

ViệcBao lâu một lầnMất bao lâu
Nhìn ăn, uống, phân, nước tiểu, tinh thầnMỗi ngàyLồng vào việc cho ăn, dắt dạo
Đếm nhịp thở lúc ngủ (ghi lại khi khoẻ để có số so sánh)Vài lần mỗi tháng; mỗi ngày nếu chó có bệnh tim30 giây
Sờ nắn từ mũi tới đuôi, tìm veMỗi tuần; sau mỗi lần đi bãi cỏ5 phút
Cân chó (bế chó đứng lên cân, trừ cân người)Mỗi tháng2 phút
Lưu số phòng khám có trực đêm gần nhàMột lần, kiểm lại mỗi năm10 phút

Khi nào cần bác sĩ thú y

Ngoài các ca cấp cứu ở trên, nên đặt lịch khám trong vài ngày khi: bỏ ăn hoặc ăn ít kéo dài hơn một ngày; uống nhiều, tiểu nhiều; sụt cân không rõ lý do; ho, hắt hơi, chảy mũi kéo dài; đi khập khiễng hơn một hai ngày; có cục u mới; ngứa nhiều làm chó mất ngủ; thay đổi tính nết rõ rệt (cáu, cắn khi bị chạm). Nhiều ca "chó tự nhiên dữ" hoá ra là chó đang đau.

Câu hỏi thường gặp

Làm sao biết chó bị sốt?

Cách duy nhất chắc chắn là đo nhiệt độ bằng nhiệt kế điện tử ở hậu môn. Nhiệt độ bình thường của chó khoảng 38–39,2°C, cao hơn người. Sờ tai hay mũi thấy nóng, thấy khô không nói được gì. Trên 39,5°C kèm mệt, bỏ ăn thì nên đưa đi khám.

Mũi chó khô có phải chó ốm không?

Không nhất thiết. Mũi chó khô sau khi ngủ, nằm gần quạt hay điều hoà là bình thường. Mũi khô nứt nẻ kéo dài, chảy dịch đặc, đóng vảy thì mới cần khám. Đừng dựa vào mũi để đoán sốt.

Chó bỏ ăn bao lâu thì nguy hiểm?

Chó trưởng thành khoẻ bỏ một bữa chưa đáng lo, nhưng bỏ ăn trọn một ngày thì nên gọi thú y. Chó con, chó nhỏ, chó già hoặc chó bỏ ăn kèm nôn, tiêu chảy, lừ đừ thì đi khám sớm hơn, không đợi qua ngày.

Chó uống nước nhiều là bệnh gì?

Uống nhiều kèm tiểu nhiều kéo dài nhiều ngày có thể gặp ở bệnh thận, tiểu đường, bệnh tuyến thượng thận, viêm tử cung có mủ ở chó cái chưa triệt sản và một số bệnh khác. Không đoán được tại nhà — đo lượng nước vài ngày rồi mang số liệu và mẫu nước tiểu đi khám để làm xét nghiệm.

Nướu chó màu gì là bình thường?

Nướu khoẻ có màu hồng ẩm, ấn vào thì trắng rồi hồng lại trong dưới hai giây. Nướu trắng bệch, xám, tím, vàng hay đỏ sậm đều là dấu hiệu cần đi khám, trong đó trắng bệch và tím tái là cấp cứu. Chó có nướu sắc tố đen thì xem ở phần còn hồng hoặc niêm mạc mí mắt.

Mở app Nuôi Chó

Chăm cún một chạm — cún vẫy đuôi, lớn dần, dắt dạo xóm

Mở app Nuôi Chó

Bài viết liên quan

Mở app Nuôi Chó

Chăm cún một chạm — cún vẫy đuôi, lớn dần, dắt dạo xóm

Mở app Nuôi Chó Xem app khác

Tải ứng dụng App Giải Trí

Hàng trăm ứng dụng giải trí trong một app — miễn phí trên iPhone, iPad.

Download on the App Store