Nuôi ChóWiki
Tìm
Sức khoẻ phổ thông

Ve, bọ chét và bệnh ký sinh trùng máu do ve ở chó: nhận biết, phòng

Ve chó truyền Ehrlichia, Babesia, Anaplasma gây sốt, thiếu máu, chảy máu cam; bọ chét gây ngứa và sán dây. Phòng đều đặn, dọn nhà, xét nghiệm máu khi chó có dấu hiệu.

Ve, bọ chét và bệnh ký sinh trùng máu do ve ở chó: nhận biết, phòng

Ve chó và bọ chét là hai loại ký sinh ngoài da phổ biến nhất ở chó Việt Nam. Bọ chét gây ngứa, dị ứng và truyền sán dây; ve nguy hiểm hơn vì truyền các bệnh ký sinh trùng máu như Ehrlichia, Babesia, Anaplasma — gây sốt, thiếu máu, chảy máu cam, có thể tử vong nếu phát hiện muộn. Phòng đều đặn bằng sản phẩm bác sĩ thú y chọn, xử lý cả môi trường sống, và đưa chó đi xét nghiệm máu khi có dấu hiệu nghi ngờ.

Ve chó: nhỏ, bền bỉ và sống ngay trong nhà

Loài ve hay gặp nhất trên chó ở xứ nóng là ve nâu chó (Rhipicephalus sanguineus). Khác với nhiều loài ve phải sống ngoài bụi rậm, loài này quen sống quanh nhà: kẽ tường, khe gạch, gầm tủ, chuồng gỗ, khung cửa. Một con ve cái no máu rụng xuống đẻ hàng nghìn trứng ở những khe ấy. Vì vậy nhiều chủ thấy "bắt mãi không hết" — ve đang sinh sôi ngay trong nhà.

Ve hay bám ở tai, kẽ ngón chân, cổ, nách, bẹn — những chỗ da mỏng, ấm. Lúc mới bám ve chỉ bằng hạt vừng, hút no máu thì to như hạt đậu, màu xám.

Gỡ ve đúng cách

  1. Dùng nhíp mũi nhỏ hoặc dụng cụ gỡ ve chuyên dụng, kẹp sát da nhất có thể, vào phần đầu ve.
  2. Kéo thẳng ra đều tay, không xoay giật mạnh, không bóp thân ve.
  3. Bỏ ve vào lọ cồn hoặc dán băng keo rồi vứt. Đừng bóp nát bằng tay trần.
  4. Lau chỗ bị bám, rửa tay. Để ý chỗ đó vài ngày.

Đừng đốt ve bằng diêm, đổ dầu, xăng, nước rửa móng lên ve — làm ve nôn ngược dịch vào vết cắn, và làm bỏng chó. Gỡ được ve không có nghĩa là đã xử lý xong: thấy ve trên chó là dấu hiệu cần phòng định kỳ và dọn môi trường.

Bệnh ký sinh trùng máu do ve

Đây là nhóm bệnh mà bác sĩ thú y ở Việt Nam gặp rất thường xuyên. Ve mang mầm bệnh truyền sang chó khi hút máu. Một con chó có thể nhiễm cùng lúc nhiều loại.

BệnhMầm bệnhDấu hiệu hay gặp
EhrlichiaVi khuẩn Ehrlichia canis, sống trong bạch cầuSốt, mệt, bỏ ăn, sụt cân; tiểu cầu giảm gây chảy máu cam, chấm xuất huyết trên da – nướu; giai đoạn mạn tính có thể suy tuỷ xương
BabesiaĐơn bào Babesia (như B. vogeli, B. gibsoni), sống trong hồng cầuThiếu máu, nướu nhợt hoặc vàng, nước tiểu sẫm màu nâu đỏ, sốt, mệt lả
AnaplasmaVi khuẩn Anaplasma platys, sống trong tiểu cầuTiểu cầu giảm theo đợt, có thể chảy máu nhẹ; nhiều con ít triệu chứng
HepatozoonĐơn bào Hepatozoon canis — chó nhiễm do nuốt phải ve, không phải do bị cắnSốt, sụt cân, đau cơ; nhiều ca nhẹ

Triệu chứng của các bệnh này khá chung: chó mệt, bỏ ăn, sốt. Chủ hay nghĩ "chó bị cảm". Hai dấu hiệu rất đáng nghi là chảy máu cam và nước tiểu màu nâu đỏ như nước trà đặc — gặp hai dấu hiệu này thì đi khám ngay.

Chẩn đoán cần xét nghiệm máu: công thức máu (tiểu cầu, hồng cầu), soi lam máu, test nhanh kháng thể hoặc xét nghiệm PCR. Điều trị theo phác đồ của bác sĩ, thường kéo dài nhiều tuần; ca thiếu máu nặng có thể phải truyền máu. Chó khỏi bệnh vẫn có thể nhiễm lại nếu ve còn.

Những bệnh này không lây trực tiếp từ chó sang người khi vuốt ve, nhưng ve trong nhà có thể cắn người. Gỡ ve bằng nhíp, đừng bóp bằng tay.

Bọ chét: thứ bạn thấy chỉ là phần nổi

Loài bọ chét hay gặp nhất trên chó thật ra là bọ chét mèo (Ctenocephalides felis). Bọ chét trưởng thành sống trên chó, nhưng trứng rơi xuống sàn, thảm, ổ nằm, kẽ sàn gỗ rồi nở thành ấu trùng và kén. Phần lớn quần thể bọ chét nằm trong môi trường, không trên chó. Kén có thể nằm yên nhiều tuần, chờ hơi ấm và rung động để nở — vì vậy nhà bỏ trống lâu, khi người và chó về thì bọ chét "tự nhiên" xuất hiện ồ ạt.

Bọ chét gây hại gì

  • Ngứa và viêm da dị ứng bọ chét: chó dị ứng với nước bọt bọ chét có thể ngứa dữ dội chỉ sau vài vết cắn, gãi trụi lông vùng lưng gần đuôi, mông, đùi sau.
  • Sán dây: chó nuốt bọ chét khi gặm ngứa và nhiễm sán Dipylidium.
  • Thiếu máu ở chó con nhiễm bọ chét nặng.
  • Bọ chét cũng cắn người, gây nốt ngứa ở cổ chân.

Kiểm tra bọ chét

Rẽ lông ở lưng gần đuôi, bụng. Bọ chét chạy rất nhanh, khó bắt gặp. Dễ hơn là tìm phân bọ chét: những hạt đen nhỏ như hạt tiêu xay. Đặt vài hạt lên tờ giấy trắng ẩm — nếu loang ra màu đỏ nâu thì đó là phân bọ chét (máu đã tiêu).

Phòng ve và bọ chét

Trên chó

Có nhiều dạng: thuốc nhỏ gáy, vòng cổ, viên nhai uống, xịt. Mỗi dạng có thời gian tác dụng và phổ diệt khác nhau; một số gộp chung phòng giun tim, giun ruột. Bác sĩ thú y chọn theo tuổi, cân nặng, giống, tiền sử bệnh và lối sống. Vài lưu ý an toàn:

  • Dùng đúng khoảng cân nặng ghi trên sản phẩm, không chia nhỏ, không gộp hai gói.
  • Không dùng sản phẩm của chó cho mèo — một số chất (như permethrin) rất độc với mèo. Nhà có cả chó và mèo thì hỏi kỹ bác sĩ.
  • Chó từng co giật, chó mang thai, chó con rất nhỏ cần bác sĩ chọn sản phẩm riêng.
  • Hàng trôi nổi, không rõ nguồn gốc là rủi ro thật — mua ở phòng khám hoặc nơi bán thuốc thú y có giấy phép.
  • Phòng đều đặn quanh năm ở khí hậu Việt Nam; đợi thấy ve mới dùng thì luôn chậm một bước.

Trong nhà

  • Hút bụi sàn, thảm, sofa, gầm giường thường xuyên trong vài tuần đầu xử lý; đổ túi bụi ra ngoài.
  • Giặt ổ nằm, chăn của chó bằng nước nóng.
  • Bít khe tường, khe sàn quanh chỗ chó nằm nếu có thể. Chuồng gỗ cũ nhiều ve thì cân nhắc thay.
  • Phát quang cỏ cao quanh nhà, sân.
  • Xử lý tất cả chó, mèo trong nhà cùng lúc. Chỉ xử lý một con thì những con kia là nơi bọ chét, ve trú ẩn.
  • Nhà nhiễm nặng có thể cần dịch vụ phun xử lý côn trùng — hỏi rõ hoá chất dùng, để chó mèo và trẻ con tránh xa theo thời gian khuyến cáo.

Thường mất vài tuần đến vài tháng mới sạch hẳn bọ chét, vì kén trong môi trường cứ nở dần. Đừng bỏ cuộc sau tuần đầu.

Bắt tay làm

  • Sau mỗi lần dắt chó qua bãi cỏ, bờ đê, sân quê: kiểm tai, kẽ ngón, cổ, nách — hai phút.
  • Đặt nhắc lịch ngày dùng sản phẩm phòng ve bọ chét; ghi vào sổ cùng cân nặng.
  • Hỏi bác sĩ test nhanh bệnh do ve ở lần khám định kỳ hằng năm, nhất là chó từng có ve.
  • Giữ một chiếc nhíp gỡ ve trong túi đồ dắt chó.

Khi nào cần bác sĩ thú y

  • Đi ngay: chảy máu cam, chấm xuất huyết trên da – nướu, nước tiểu nâu đỏ, nướu trắng nhợt hoặc vàng, chó lả đi.
  • Sốt, bỏ ăn, mệt vài ngày ở chó có ve hoặc từng có ve trong vài tuần gần đây.
  • Ngứa dữ dội, trụi lông vùng lưng – đuôi, da trầy xước nhiễm trùng.
  • Chó con nhiều bọ chét, yếu, nướu nhợt.
  • Chó có phản ứng sau khi dùng sản phẩm diệt ve: chảy dãi, run, nôn, co giật — gọi ngay, mang theo bao bì.

Câu hỏi thường gặp

Chó bị ve có nguy hiểm không?

Có. Ngoài gây ngứa và thiếu máu khi bám nhiều, ve còn truyền các bệnh ký sinh trùng máu như Ehrlichia, Babesia, Anaplasma — gây sốt, thiếu máu, chảy máu và có thể tử vong. Chó có ve mà mệt, bỏ ăn, chảy máu cam hay nước tiểu sẫm màu cần đi khám ngay.

Làm sao diệt ve chó tận gốc trong nhà?

Phải làm cùng lúc ba việc: phòng ve đều đặn trên tất cả chó mèo bằng sản phẩm bác sĩ thú y chọn; dọn môi trường (hút bụi, giặt ổ, bít khe tường, phát cỏ); và kiên trì nhiều tuần. Ve nâu chó đẻ trứng trong kẽ tường, khe gạch, nên chỉ bắt trên chó thì không bao giờ hết.

Chó chảy máu cam là bệnh gì?

Có nhiều nguyên nhân, nhưng ở Việt Nam, chó có tiền sử ve mà chảy máu cam thì rất nên nghĩ đến bệnh do ve như Ehrlichia làm giảm tiểu cầu. Cũng có thể do chấn thương, dị vật, u trong mũi hoặc ngộ độc thuốc chuột. Cần đi khám và xét nghiệm máu sớm.

Có nên đốt ve hay bôi dầu cho ve tự rụng không?

Không. Đốt hay bôi dầu, xăng làm ve kích động, có thể đẩy thêm dịch vào vết cắn và làm bỏng da chó. Gỡ bằng nhíp mũi nhỏ, kẹp sát da và kéo thẳng ra đều tay là cách được khuyến cáo.

Vì sao diệt bọ chét rồi mà vẫn còn?

Vì phần lớn bọ chét nằm trong môi trường ở dạng trứng, ấu trùng và kén. Kén có thể nằm yên nhiều tuần rồi mới nở. Cần phòng đều đặn trên tất cả thú trong nhà và dọn môi trường liên tục vài tuần đến vài tháng.

Mở app Nuôi Chó

Chăm cún một chạm — cún vẫy đuôi, lớn dần, dắt dạo xóm

Mở app Nuôi Chó

Bài viết liên quan

Mở app Nuôi Chó

Chăm cún một chạm — cún vẫy đuôi, lớn dần, dắt dạo xóm

Mở app Nuôi Chó Xem app khác

Tải ứng dụng App Giải Trí

Hàng trăm ứng dụng giải trí trong một app — miễn phí trên iPhone, iPad.

Download on the App Store