Nuôi ChóWiki
Tìm
Huấn luyện cơ bản

Dạy chó nhả đồ và bỏ qua thứ không được ăn ngoài đường

Dạy nhả bằng cách đổi lấy thứ ngon hơn rồi trả lại đồ; dạy bỏ qua bằng nắm tay khép, chó quay đi mới được thưởng. Giúp chó khỏi nuốt xương gà, thuốc, rác.

Dạy chó nhả đồ và bỏ qua thứ không được ăn ngoài đường

Dạy chó nhả đồ bằng cách đổi: chó nhả thứ đang ngậm thì được thứ ngon hơn, và nhiều khi được trả lại món cũ. Dạy chó bỏ qua bằng cách cho chó thấy: nhìn đi chỗ khác khỏi thứ bị cấm thì phần thưởng tới từ chủ. Hai lệnh này — thường gọi là "nhả" và "bỏ" — giúp chó khỏi nuốt xương gà, thuốc, rác ngoài đường, và không cần giật đồ khỏi miệng chó.

Hai lệnh, hai việc khác nhau

NhảBỏ qua
Lúc dùngĐồ đã ở trong miệngĐồ chưa vào miệng, chó đang nhìn hoặc tiến tới
Ví dụChó ngậm chiếc dép, quả bóng, nhặt được miếng xươngViên thuốc rơi xuống sàn, đống rác ở góc hẻm, xương cá trên vỉa hè
Cốt lõiĐổi lấy thứ tốt hơnQuay đi thì được thưởng

Dạy cả hai, vì "bỏ qua" ngăn được chuyện từ trước, còn "nhả" là cứu vãn khi đã lỡ.

Vì sao giật đồ khỏi miệng chó lại làm mọi thứ tệ hơn

Phản xạ tự nhiên của chủ là lao tới, banh mõm, móc đồ ra. Với chó, cảnh đó giống như một kẻ to lớn lao tới cướp thứ quý giá. Lặp lại vài lần, chó học được ba điều: (1) chủ tiến tới là sắp mất đồ, (2) phải nuốt vội trước khi bị lấy, (3) phải chạy trốn hoặc gầm gừ để giữ. Nhiều ca chó nuốt vội xương, tất, dị vật bắt nguồn đúng từ đây. Một số chó dần dần sinh ra giữ đồ — gầm gừ khi người lại gần bát ăn hay đồ chơi. Giữ đồ là chuyện có bài riêng ở mục Vấn đề hành vi; nếu chó đã gầm gừ, đớp khi có người lại gần đồ của nó, đặc biệt khi nhà có trẻ nhỏ, hãy tìm chuyên gia hành vi dùng phương pháp thưởng chứ đừng tự tập theo bài này.

Dạy "nhả" từng bước

Bước 1 — Đổi đồ trong lúc chơi

  1. Đưa chó một món đồ chơi nó thích vừa phải (không phải món nó mê nhất). Để chó ngậm.
  2. Đưa một miếng thưởng thật thơm sát mũi chó. Đa số chó sẽ nhả đồ chơi để ăn.
  3. Đúng lúc đồ rơi khỏi miệng: đánh dấu "đúng", cho ăn.
  4. Nhặt đồ chơi lên rồi trả lại cho chó. Đây là điểm mấu chốt: chó học rằng nhả không phải là mất, mà là được thêm.

Bước 2 — Thêm lời lệnh

Khi chó nhả nhanh lúc thấy thưởng, nói "nhả" một lần trước khi đưa thưởng ra. Dần dần trì hoãn việc đưa tay ra thêm một nhịp: nói "nhả", chờ một giây, chó nhả — đánh dấu, thưởng. Sau đó để thưởng trong túi, chỉ lấy ra sau khi chó đã nhả.

Bước 3 — Leo thang giá trị

Lần lượt tập với đồ chó quý hơn: đồ chơi yêu thích, cái khăn, que gặm. Mỗi lần lên một bậc, thưởng phải ngon hơn tương ứng. Đồ chó cực kỳ quý (xương gặm to) thì để sau cùng, và luôn trả lại sau khi đổi.

Dùng kéo co để dạy nhả

Kéo co không làm chó hung dữ hơn — đó là một quan niệm cũ chưa có bằng chứng. Ngược lại, kéo co có luật là cách tập nhả rất tự nhiên: chơi kéo một lúc, thả lỏng tay cho dây đứng yên (đồ chơi "chết"), nói "nhả", chờ chó nhả, đánh dấu, rồi mời chơi tiếp. Chó học rằng nhả là cách để cuộc chơi tiếp tục.

Dạy "bỏ qua" từng bước

Bước 1 — Nắm tay khép

  1. Cầm một miếng thưởng trong nắm tay khép kín, đưa ra trước mũi chó.
  2. Chó sẽ ngửi, liếm, cào, gặm tay. Không nói gì, giữ yên.
  3. Khoảnh khắc chó lùi mũi ra hoặc quay đi: đánh dấu, rồi thưởng bằng một miếng từ tay kia. Không bao giờ cho miếng trong tay khép — đó là "đồ bị bỏ qua".
  4. Lặp lại cho tới khi chó vừa thấy tay khép là quay đi ngay.

Bước 2 — Tay mở, rồi đồ dưới sàn

Mở bàn tay có miếng thưởng; chó tiến tới thì khép lại. Chó quay đi thì đánh dấu, thưởng từ tay kia. Sau đó đặt miếng thưởng xuống sàn, che bằng bàn chân hoặc bàn tay khi chó lao tới. Mỗi lần chó rời mắt khỏi miếng trên sàn để nhìn chủ: đánh dấu, thưởng từ chỗ khác.

Bước 3 — Thêm lời và ra đời thật

Nói "bỏ" ngay trước khi chó tiến tới đồ. Tập đi ngang qua miếng thưởng đặt trên sàn khi chó đeo dây, rồi ra hẻm với đồ "mồi" do mình đặt sẵn (một miếng bánh mì trên vỉa hè). Khi đi dạo thật, dùng "bỏ" khi thấy xương, rác trước khi chó kịp với tới — giữ dây ngắn vừa đủ ở khu nhiều rác.

Khi chó đã ngậm thứ nguy hiểm

Ngoài đời, chó nhặt xương gà bên lề chợ, viên thuốc rơi dưới gầm bàn, con cóc ngoài sân. Lúc đó:

  • Giữ giọng bình thường, đừng lao tới. Chó hoảng sẽ nuốt.
  • Nói "nhả" nếu đã dạy. Nếu chưa dạy, lấy thứ gì đó rất thơm, lắc túi đồ ăn, ném vài miếng xuống sàn cách xa một chút để chó nhả và đi ăn.
  • Khi chó đã nhả, nhặt đồ đi bình tĩnh, rồi thưởng chó.
  • Nếu chó đã nuốt thứ có thể độc (thuốc của người, thuốc chuột, sô cô la, cóc) hoặc dị vật sắc như xương gà, gọi ngay bác sĩ thú y và mang theo bao bì hoặc mẫu vật. Không tự gây nôn tại nhà — xem bài ngộ độc ở mục Sức khoẻ.

Quản lý song song với huấn luyện

Dạy "bỏ" không thay cho việc dọn nhà. Thuốc để trên cao, thùng rác có nắp, dép giày cất tủ, sàn bếp dọn sau mỗi bữa. Chó con đang mọc răng cần đồ gặm hợp lệ để thay thế, nếu không nó sẽ tự tìm. Mỗi lần chó lấy được đồ cấm và chạy đi thành công là một lần nó được thưởng cho việc đó.

Lỗi hay gặp

  • Đuổi theo chó đang ngậm đồ — biến thành cuộc rượt đuổi vui.
  • Không trả lại đồ sau khi đổi trong lúc tập — chó học rằng "nhả" là mất.
  • Thưởng bằng chính đồ bị cấm trong bài "bỏ qua". Miếng trong tay khép không bao giờ được cho.
  • Thưởng nhạt hơn đồ đang ngậm. Hạt khô không đổi được miếng thịt lợn rơi.
  • Chỉ dùng "nhả" khi lấy mất đồ quý. Phần lớn lần tập nên kết thúc bằng việc chó được thêm hoặc lấy lại.
  • Banh mõm chó. Nguy cơ bị cắn và làm chó nuốt vội.

Bắt tay làm

  1. Hôm nay: 5 lần đổi đồ chơi lấy thưởng, lần nào cũng trả lại.
  2. Ngày 2–4: bài nắm tay khép, 2 buổi/ngày.
  3. Tuần 2: đồ trên sàn, thêm lời "bỏ"; kéo co có luật nhả.
  4. Tuần 3: đặt mồi trên đường dạo quen; tập nhả với đồ quý hơn.
  5. Kiểm tra nhà: thuốc, pin, dây chun, xương bỏ đi đã ra khỏi tầm chó chưa.

Câu hỏi thường gặp

Chó ngậm đồ không chịu nhả phải làm sao?

Đừng giật hay banh mõm. Đưa ra thứ thơm hơn, ném vài miếng thưởng ra xa để chó nhả và đi ăn, rồi bình tĩnh nhặt đồ. Sau đó tập "nhả" bằng cách đổi đồ hằng ngày.

Chơi kéo co có làm chó hung dữ không?

Không có bằng chứng cho điều đó. Kéo co có luật, trong đó chó nhả khi được bảo và cuộc chơi dừng nếu răng chạm tay, còn là cách tốt để dạy nhả.

Làm sao để chó không nhặt đồ ăn rơi ngoài đường?

Dạy lệnh "bỏ" từ trong nhà rồi tập với mồi đặt sẵn trên đường dạo, thưởng khi chó quay đi. Trong lúc tập, giữ dây ngắn vừa đủ ở khu nhiều rác và để ý trước để nói lệnh sớm.

Chó gầm gừ khi lấy đồ của nó có sao không?

Đó là dấu hiệu giữ đồ, cần được xử lý cẩn thận, nhất là khi nhà có trẻ nhỏ. Đừng phạt tiếng gầm gừ; hãy tìm chuyên gia hành vi dùng phương pháp thưởng và cho bác sĩ thú y khám để loại trừ đau.

Mở app Nuôi Chó

Chăm cún một chạm — cún vẫy đuôi, lớn dần, dắt dạo xóm

Mở app Nuôi Chó

Bài viết liên quan

Mở app Nuôi Chó

Chăm cún một chạm — cún vẫy đuôi, lớn dần, dắt dạo xóm

Mở app Nuôi Chó Xem app khác

Tải ứng dụng App Giải Trí

Hàng trăm ứng dụng giải trí trong một app — miễn phí trên iPhone, iPad.

Download on the App Store