Nuôi ChóWiki
Tìm
Huấn luyện cơ bản

Dạy chó ngồi và nằm: dụ, bỏ dụ, thêm hiệu lệnh từng bước

Dụ mũi chó bằng miếng thưởng cho thân tự hạ xuống, bỏ thưởng khỏi tay dụ, nói lệnh trước động tác tay rồi tập ở nhiều nơi. Không cần ấn mông hay kéo chân chó.

Dạy chó ngồi và nằm: dụ, bỏ dụ, thêm hiệu lệnh từng bước

Dạy chó ngồi và nằm đi qua bốn bước: dùng miếng thưởng dụ mũi chó để thân nó tự hạ xuống, bỏ miếng thưởng khỏi tay dụ chỉ còn động tác tay, thêm lời lệnh trước động tác tay, rồi tập ở nhiều nơi. Mỗi buổi chỉ 3–5 phút, đa số chó con học ngồi trong vài ngày và nằm trong một hai tuần. Không cần ấn mông hay kéo chân chó xuống.

Vì sao bắt đầu bằng ngồi và nằm

Ngồi là "câu chào" lịch sự của chó trong nhà Việt: ngồi chờ đặt bát cơm, ngồi trước khi mở cổng, ngồi khi khách tới thay vì nhảy chồm, ngồi ở mép vỉa hè chờ xe máy qua. Nằm thì là nền của mọi kiểu ở yên lâu: nằm trên thảm khi cả nhà ăn cơm, nằm dưới chân bàn quán cà phê. Hai động tác này dễ dạy, chó làm được ở mọi tuổi, và giúp chủ quen nhịp đánh dấu – thưởng trước khi sang những bài khó hơn.

Chuẩn bị

  • Khoảng 20 miếng thưởng nhỏ, mềm, chó thích — thịt gà luộc xé, gan luộc.
  • Một từ đánh dấu ("đúng") hoặc clicker đã nạp nghĩa (xem bài khen đúng lúc).
  • Phòng yên tĩnh, sàn không trơn. Chó có lông ngắn và sàn gạch lạnh có thể ngại nằm — trải một tấm thảm.
  • Chọn lúc chó hơi đói, không vừa ăn no, không vừa chạy nhảy đang hăng.

Dạy ngồi từng bước

Bước 1 — Dụ

Kẹp miếng thưởng giữa ngón cái và ngón trỏ, đưa sát mũi chó. Từ từ đưa tay lên cao và hơi lùi về phía sau đầu, như vẽ một đường dọc sống mũi lên trán. Mũi chó ngẩng theo tay, đầu ngửa ra sau, và mông tự hạ xuống. Lúc mông chạm đất: đánh dấu "đúng", đưa thưởng.

Nếu chó lùi thay vì ngồi, tay đang đưa quá cao hoặc quá nhanh — hạ thấp tay, đi chậm lại, hoặc tập trong góc phòng để chó không lùi được. Đừng nói lệnh gì ở bước này; chỉ dụ. Làm 5–8 lần một buổi.

Bước 2 — Bỏ dụ

Khi chó ngồi trơn tru theo tay có thưởng (thường sau 3–4 buổi), làm y hệt động tác tay nhưng tay không cầm gì. Thưởng lấy từ tay kia hoặc từ túi. Chó ngồi — đánh dấu — đưa thưởng từ chỗ khác. Chó học được: bàn tay này là tín hiệu, không phải là nơi có thịt.

Đây là bước nhiều người bỏ qua, và đó là lý do chó "chỉ nghe lời khi thấy đồ ăn". Làm động tác tay nhỏ dần qua các buổi, cho đến chỉ còn một cái nhấc ngón tay.

Bước 3 — Thêm lời lệnh

Nói "ngồi" một lần, rõ ràng, bình thường — rồi mới làm động tác tay. Thứ tự này quan trọng: lời lệnh phải đi trước để chó học "từ này báo trước động tác kia". Sau nhiều lần lặp, chủ nói "ngồi" rồi ngừng tay một nhịp; nhiều chó sẽ ngồi luôn trước khi tay động đậy. Lúc đó thưởng thật hậu hĩnh, hai ba miếng liền.

Bước 4 — Đi ra ngoài phòng khách

Chó không tự hiểu "ngồi ở phòng khách" và "ngồi ở cổng" là một. Tập lại từ đầu ở bếp, ở sân, ở hiên nhà, trên vỉa hè vắng, rồi chỗ có người qua lại. Mỗi chỗ mới, quay lại bước dễ hơn một chút, thưởng nhiều hơn một chút.

Dạy nằm từng bước

Nằm khó hơn ngồi vì đó là tư thế hở bụng, chó phải thấy an toàn mới chịu. Bắt đầu khi chó đang ngồi.

Bước 1 — Dụ xuống "hình chữ L"

Từ tư thế ngồi, đưa miếng thưởng sát mũi rồi kéo thẳng xuống đất ngay giữa hai chân trước, sau đó trượt chậm ra phía trước theo mặt sàn — như vẽ chữ L. Chó cúi đầu theo, chân trước trượt ra, khuỷu chạm sàn. Lúc khuỷu chạm sàn: đánh dấu, đặt thưởng giữa hai chân trước.

Khi chó không chịu nằm

  • Chó đứng dậy theo tay: tay đi ra trước quá nhanh. Kéo xuống sát giữa hai chân trước, chờ lâu hơn.
  • Chó chỉ cúi một nửa: thưởng cả việc cúi một nửa vài lần, rồi mới chờ cúi thấp hơn — tạo hình từng bước.
  • Chó chân dài, chó lớn: ngồi bệt dưới sàn, duỗi một chân làm "đường hầm", dụ chó chui qua dưới chân — để chui được, nó phải nằm.
  • Sàn lạnh, trơn: thử trên thảm, trên cỏ.

Bước 2–4 — Như bài ngồi

Bỏ thưởng khỏi tay dụ, thu nhỏ động tác (một bàn tay úp xuống), thêm lời "nằm" trước động tác, rồi tập ở nhiều nơi. Phần lớn chó cần nhiều buổi hơn so với ngồi; đừng sốt ruột.

Tăng độ khó: ba chữ D

Giới huấn luyện hay nói về ba chữ D trong tiếng Anh: duration (thời gian), distance (khoảng cách), distraction (xao nhãng). Áp vào ngồi – nằm:

Chữ DMức dễMức vừaMức khó
Thời gianNgồi 1–2 giây rồi thưởngNgồi 10 giâyNằm cả bữa cơm của gia đình
Khoảng cáchChủ đứng sátChủ đứng cách 1–2 bước khi ra lệnhRa lệnh từ đầu kia sân
Xao nhãngPhòng yênCó người đi qua, tivi bậtCổng mở, xe máy qua lại, chó khác ở xa

Quy tắc vàng: mỗi lần chỉ tăng một chữ D, và khi tăng một cái thì hạ hai cái kia xuống. Ra chỗ đông người lần đầu thì chỉ cần ngồi một giây cạnh chân là đủ để thưởng. Bài "chờ và ở yên" trong mục này đi sâu vào việc tăng thời gian và khoảng cách.

Giảm thưởng dần

Khi chó đã ngồi ngay với một tiếng lệnh ở nhiều nơi, bắt đầu không thưởng đồ ăn mọi lần: lần thì miếng thịt, lần thì lời khen, lần thì được mở cửa ra ngoài, lần thì được chủ ném bóng. Với "ngồi" trong đời thường, phần thưởng tốt nhất là chính thứ chó đang muốn: ngồi thì bát cơm hạ xuống, ngồi thì cổng mở, ngồi thì dây được tháo ra. Cách này còn gọi là "nói làm ơn" — chó học được rằng ngồi là cách xin.

Lỗi hay gặp

  • Ấn mông chó xuống. Chó học cách chống lại tay, không học ngồi. Với chó con và giống dễ có vấn đề hông, ấn mạnh còn không tốt cho khớp.
  • Lặp lệnh "ngồi, ngồi, ngồi đi". Nói một lần; chó không làm thì quay lại bước dễ hơn.
  • Nói lệnh cùng lúc với động tác tay. Chó để ý tay hơn lời, lời thành thừa. Lời trước, tay sau một nhịp.
  • Không bỏ dụ, tay mãi cầm thịt.
  • Thưởng khi chó đã đứng dậy. Đánh dấu đúng lúc chạm đất, đặt thưởng ở tư thế ngồi/nằm.
  • Buổi tập dài 15–20 phút. Chó chán, bắt đầu làm bừa. Ngừng khi chó còn hăng.
  • Chỉ gọi "ngồi" khi sắp có chuyện không vui (tắm, nhỏ thuốc). Chó sẽ né lệnh. Giữ lệnh gắn với điều tốt.

Bắt tay làm: lịch hai tuần

NgàyViệc
1–3Dụ ngồi, 2–3 buổi/ngày × 5–8 lần
4–5Bỏ dụ cho ngồi; bắt đầu dụ nằm từ tư thế ngồi
6–8Thêm lời "ngồi"; nằm vẫn dụ
9–11Ngồi ở bếp, sân, hiên; bỏ dụ cho nằm
12–14Thêm lời "nằm"; ngồi trước khi đặt bát, trước khi mở cổng

Chó già, chó đau khớp, chó to nặng có thể ngại nằm xuống và đứng lên nhiều lần. Nếu chó đang làm tốt mà bỗng không chịu ngồi hoặc nằm, ngồi lệch một bên hông, hãy để ý — đó có thể là đau, nên cho bác sĩ thú y xem.

Câu hỏi thường gặp

Chó con mấy tháng thì dạy ngồi được?

Chó con về nhà khoảng 8 tuần tuổi đã học ngồi được, miễn buổi tập ngắn vài phút và thưởng nhỏ. Học sớm qua việc vui còn giúp chó con quen với việc học.

Dạy chó ngồi mất bao lâu?

Nhiều chó ngồi theo tay dụ chỉ sau một hai buổi. Để chó ngồi ngay khi nghe lệnh ở nhiều nơi khác nhau thì cần vài tuần tập đều.

Vì sao chó ngồi ở nhà nhưng ra ngoài thì không?

Chó không tự khái quát lệnh sang nơi mới, và ngoài đường có quá nhiều thứ hấp dẫn hơn. Hãy tập lại ở từng nơi, bắt đầu ở mức dễ và dùng thưởng giá trị cao hơn.

Có nên dùng tiếng Anh "sit, down" để dạy chó?

Tiếng nào cũng được, chó chỉ học âm thanh. Điều quan trọng là cả nhà dùng đúng một từ cho một việc và không dùng từ đó trong câu nói thường.

Chó không chịu nằm phải làm sao?

Thử dụ chậm hơn, thưởng cả những lần cúi một nửa, đổi sang thảm mềm, hoặc dụ chó chui qua dưới chân. Nếu chó vốn nằm được mà gần đây né nằm, hãy nghĩ tới đau khớp và cho bác sĩ thú y kiểm tra.

Mở app Nuôi Chó

Chăm cún một chạm — cún vẫy đuôi, lớn dần, dắt dạo xóm

Mở app Nuôi Chó

Bài viết liên quan

Mở app Nuôi Chó

Chăm cún một chạm — cún vẫy đuôi, lớn dần, dắt dạo xóm

Mở app Nuôi Chó Xem app khác

Tải ứng dụng App Giải Trí

Hàng trăm ứng dụng giải trí trong một app — miễn phí trên iPhone, iPad.

Download on the App Store