Nuôi ChóWiki
Tìm
Huấn luyện cơ bản

Dạy chó đi dây lỏng không kéo chủ: các bước và lỗi hay gặp

Dây chùng thì được đi tiếp, dây căng thì dừng hoặc đổi hướng; thưởng sát đùi khi chó ở cạnh chân, dùng việc được ngửi làm thưởng. Không giật dây, không vòng xiết.

Dạy chó đi dây lỏng không kéo chủ: các bước và lỗi hay gặp

Dạy chó đi dây lỏng nghĩa là dạy chó hiểu: dây chùng thì được đi tiếp, dây căng thì mọi thứ dừng lại. Chủ thưởng khi chó ở gần chân và dây võng, đứng yên hoặc quay đầu khi chó kéo, và dùng chính việc được đi tới chỗ muốn ngửi làm phần thưởng. Không giật dây, không dùng vòng xiết — những thứ đó làm chó đau và căng thẳng mà không dạy chó nên đi ở đâu.

Vì sao chó kéo dây

Chó không kéo vì muốn "dắt chủ". Nó kéo vì mấy lẽ rất đơn giản:

  • Chó đi nhanh hơn người. Nhịp đi tự nhiên của phần lớn chó nhanh hơn người đi bộ.
  • Kéo thì được đi. Lần nào chó kéo, chủ cũng bước theo. Mỗi bước theo là một lần thưởng cho việc kéo. Sau hàng trăm lần, kéo thành thói quen.
  • Thế giới ngoài cổng quá hấp dẫn. Mùi, tiếng, chó khác, đồ ăn rơi.
  • Phản xạ đối kháng. Khi bị kéo về một hướng, nhiều chó có xu hướng tì người ngược lại. Dây càng giật, chó càng tì.

Hiểu vậy thì cách sửa cũng rõ: làm cho dây căng không còn đưa chó đi đâu cả, và làm cho vị trí cạnh chủ trở thành chỗ có nhiều điều tốt.

Đồ dùng phù hợp

Chọn vòng cổ, yếm, dây ra sao có bài riêng trong mục "Nhà cho chó". Ở đây chỉ lưu ý phần liên quan tới huấn luyện:

  • Dây dài khoảng 1,5–2 mét, không dùng dây rút tự cuộn khi tập — dây rút luôn căng nhẹ, dạy chó rằng căng dây là bình thường.
  • Yếm có móc phía trước ngực giúp giảm lực kéo với chó to, vì khi chó kéo thì thân nó bị xoay nhẹ sang bên. Yếm vừa vặn, không cọ nách.
  • Không dùng vòng xiết, vòng gai, vòng điện. Chúng làm chó đau khi kéo, có thể gây tổn thương cổ và khí quản (nhất là chó nhỏ dễ xẹp khí quản), và chó có thể nối cảm giác đau với thứ nó đang nhìn — người lạ, chó khác — khiến phản ứng trên dây tệ hơn.
  • Túi đựng thưởng đeo hông bên phía chó sẽ đi.

Bước 1: dạy "chỗ của chó" ngay trong nhà

Bắt đầu ở nơi chán nhất: hành lang, phòng khách. Chọn chó đi bên trái hay phải và giữ cố định.

  1. Đứng yên, chó ở cạnh chân. Đặt thưởng sát đùi, ngang đầu chó. Lặp lại 5–6 lần — chó học rằng chỗ cạnh đùi là "mỏ vàng".
  2. Bước một bước. Chó đi theo, còn ở cạnh — đánh dấu, thưởng sát đùi.
  3. Hai bước, ba bước, rồi rẽ trái, rẽ phải. Thưởng rất dày lúc đầu: gần như mỗi bước.
  4. Chưa cần dây, hoặc dây chỉ thả lỏng. Mục tiêu là chó tự muốn ở cạnh.

Bước 2: khi dây căng

Ra sân hoặc hẻm vắng với dây. Có hai cách phổ biến, dùng một hoặc kết hợp:

Đứng như cái cây

Dây vừa căng, chủ dừng hẳn, đứng yên, không giật, không nói. Chờ. Phần lớn chó sẽ quay đầu nhìn hoặc lùi lại một chút cho dây võng — đúng lúc đó đánh dấu, rồi đi tiếp (việc được đi tiếp chính là thưởng; thêm miếng thưởng sát đùi càng tốt). Lúc đầu có thể đứng khá lâu; sau vài buổi chó hiểu và quay lại nhanh hơn hẳn.

Quay đầu đổi hướng

Dây căng, chủ nói nhẹ "đi nào", quay ngược hướng và bước đi. Chó phải đi theo, lúc đó nó đang ở sau hoặc cạnh chủ — thưởng sát đùi. Cách này hợp với chó lì đứng kéo mãi, và với hẻm hẹp không đứng chờ được.

Dùng mục tiêu của chó làm phần thưởng

Chó muốn tới gốc cây phía trước. Mỗi khi dây căng, lùi lại vài bước (xa gốc cây hơn); dây lỏng thì tiến về phía gốc cây. Tới nơi, nói "đi ngửi" và cho chó ngửi thoả thích. Với nhiều chó, được ngửi là phần thưởng còn mạnh hơn miếng thịt.

Bước 3: ra phố thật

Đường phố Việt có những xao nhãng mà sách huấn luyện nước ngoài ít nhắc: xe máy rồ ga sát bên, hàng rong, mùi đồ ăn vỉa hè, chó xích trước cửa nhà người khác sủa ra, gà thả trong ngõ. Một vài gợi ý:

  • Chọn giờ vắng (sáng sớm) và đường ít xe để tập những tuần đầu.
  • Khi biết trước có thứ khó (con chó hay sủa ở nhà số 12), thưởng dày từ trước khi tới đó, giữ khoảng cách, sang bên kia đường nếu được.
  • Chia cuộc dạo thành hai kiểu: "đoạn tập" ngắn đi sát chân có thưởng, và "đoạn ngửi" dây dài, chó được đi lăng quăng trong tầm dây. Chó không thể tập trung suốt 30 phút, và nó cần được ngửi (bài đi dạo trong mục Vận động nói kỹ chuyện này).
  • Chọn một từ báo "giờ tự do" như "đi chơi" và một từ báo "đi sát" như "theo", để chó biết lúc nào là lúc nào.

Bài tập phụ: đi theo chủ không cần dây

Một bài nhỏ trong sân hoặc phòng khách giúp chó "nghiện" vị trí cạnh chân. Thả dây, chủ đi lòng vòng chậm, đổi hướng bất chợt. Mỗi khi chó tự đi tới cạnh đùi bên đã chọn, đánh dấu và đặt thưởng sát đùi. Không gọi, không dụ — để chó tự tìm ra chỗ "trúng thưởng". Sau vài buổi, nhiều chó cứ thấy chủ đổi hướng là nhanh chân chạy về bên cạnh. Đó chính là thứ cần có khi ra đường: chó tự theo dõi chủ thay vì chủ phải kéo nó theo.

Biến thể cho người bận: dắt chó đi quanh nhà một vòng trước khi ra cổng, thưởng dày. Chó ra khỏi cổng với "cái đầu" đã ở cạnh chủ chứ không phải đã chạy ra tới đầu hẻm.

Bao lâu thì chó hết kéo

Không có mốc chung. Chó con chưa từng kéo có thể đi đẹp sau vài tuần. Chó trưởng thành đã kéo hai năm thì cần kiên nhẫn hơn nhiều, vì thói quen cũ đã được thưởng hàng nghìn lần. Điều quyết định là nhất quán: nếu hôm nay đứng như cái cây mà mai vội đi làm lại để chó kéo đi, chó học rằng thỉnh thoảng kéo vẫn được — và kiểu thưởng ngắt quãng này làm thói quen kéo bền hơn. Những hôm vội, dùng yếm móc trước ngực và đi đoạn ngắn thay vì phá bài học.

Lỗi hay gặp

  • Giật dây để "nhắc". Chó đau, căng thẳng, và quen dần với lực giật — chủ phải giật mạnh hơn.
  • Giữ dây căng cứng từ đầu tới cuối. Tay chủ căng thì chó không bao giờ cảm nhận được dây lỏng là thế nào.
  • Thưởng ở phía trước, kéo chó vượt lên. Đưa thưởng sát đùi, ngang hông chủ.
  • Tập lúc chó đang bùng năng lượng sau cả ngày ở nhà. Cho chó chạy, chơi ở sân trước để xả bớt.
  • Đòi chó đi sát chân suốt cuộc dạo. Đó là việc khó và mệt với chó; xen đoạn ngửi tự do.
  • Dùng dây rút tự cuộn khi đang dạy.

Bắt tay làm

TuầnNơi tậpMục tiêu
1Trong nhà, hành langĐi 10 bước cạnh chân, thưởng mỗi 1–2 bước
2Sân, hẻm vắng buổi sángĐứng như cái cây khi dây căng; thưởng mỗi 3–5 bước
3Đoạn phố quenXen "theo" 2 phút với "đi chơi" 5 phút
4 trở điĐường mới, giờ đông hơnGiảm thưởng đồ ăn, dùng việc được ngửi làm thưởng

Nếu chó lao, sủa dữ mỗi khi thấy chó khác hay xe máy dù đã đi dây lỏng giỏi ở chỗ vắng, đó là chuyện phản ứng trên dây — có bài riêng ở mục Vấn đề hành vi, và nên hỏi chuyên gia hành vi dùng phương pháp thưởng nếu nặng.

Câu hỏi thường gặp

Chó kéo dây mạnh phải làm sao?

Dừng lại mỗi khi dây căng và chỉ đi tiếp khi dây võng, thưởng dày khi chó ở cạnh chân. Với chó to, yếm có móc trước ngực giúp chủ đỡ mất sức trong lúc tập.

Có nên dùng vòng xiết để chó hết kéo?

Không nên. Vòng xiết làm chó đau, có thể tổn thương cổ và khí quản, và khiến chó căng thẳng hơn khi gặp người hoặc chó khác. Dạy bằng thưởng cho kết quả bền mà không có các rủi ro đó.

Đi dây lỏng khác đi sát chân thế nào?

Đi sát chân là chó đi đúng cạnh đùi, nhìn chủ, dùng trong đoạn ngắn. Đi dây lỏng chỉ cần dây không căng, chó được đi trước, ngửi hai bên, là kiểu đi dạo thường ngày.

Chó con mấy tháng thì tập đi dây?

Có thể cho chó con làm quen với vòng cổ, yếm và dây trong nhà ngay từ những tuần đầu về nhà. Ra đường thì theo tư vấn của bác sĩ thú y về lịch tiêm phòng.

Mở app Nuôi Chó

Chăm cún một chạm — cún vẫy đuôi, lớn dần, dắt dạo xóm

Mở app Nuôi Chó

Bài viết liên quan

Mở app Nuôi Chó

Chăm cún một chạm — cún vẫy đuôi, lớn dần, dắt dạo xóm

Mở app Nuôi Chó Xem app khác

Tải ứng dụng App Giải Trí

Hàng trăm ứng dụng giải trí trong một app — miễn phí trên iPhone, iPad.

Download on the App Store