Nuôi ChóWiki
Tìm
Giống chó

Chọn giống chó hợp với nhà mình: cỡ, lông, vận động và khí hậu nóng

Chọn giống chó bắt đầu từ nhà mình: chỗ ở rộng hay chật, ai dắt dạo mỗi ngày, chịu được lông rụng không, chó có sống nổi trong nóng ẩm Việt Nam không.

Chọn giống chó hợp với nhà mình: cỡ, lông, vận động và khí hậu nóng

Chọn giống chó hợp với nhà mình là trả lời bốn câu theo thứ tự: nhà rộng hay chật, cả nhà có bao nhiêu thời gian vận động cho chó mỗi ngày, có chịu được lông rụng và tiếng sủa không, và chó có sống nổi trong cái nóng ẩm của Việt Nam không. Ngoại hình dễ thương nên là tiêu chí cuối cùng, không phải đầu tiên.

Bài này là bản đồ chung cho cả danh mục Giống chó: cách nghĩ khi chọn, các nhóm giống chính và những điểm hay bị bỏ qua. Từng giống cụ thể có bài riêng.

Bắt đầu từ nhà mình, không phải từ con chó

Người mới nuôi hay làm ngược: thấy một con chó đẹp trên mạng rồi mới tính chỗ cho nó. Làm thế thì sau sáu tháng chó con thành chó lớn, căn hộ thành chật, lịch đi làm không có ai dắt dạo, và con chó bắt đầu phá. Hãy ngồi lại cả nhà, viết ra giấy mấy điều sau:

  • Chỗ ở: căn hộ chung cư, nhà phố trong hẻm, hay nhà có sân ở quê? Có thang máy không? Ban quản lý có cho nuôi chó cỡ lớn không?
  • Thời gian: mỗi ngày ai dắt chó, sáng mấy giờ, tối mấy giờ? Cuối tuần có đi đâu được không?
  • Người trong nhà: có trẻ nhỏ, người già, người dị ứng lông, người sợ chó không?
  • Khí hậu: miền Nam nóng quanh năm, miền Bắc có mùa rét và mùa nồm, miền Trung có bão lũ. Nhà có điều hoà hay chỉ có quạt?
  • Kinh nghiệm: đây là con chó đầu tiên hay nhà đã nuôi chó nhiều năm?
  • Chi phí lâu dài: thức ăn, tiêm phòng, khám định kỳ, và tiền chữa bệnh khi có chuyện. Chó lớn ăn nhiều hơn, thuốc tính theo cân nặng cũng nhiều hơn.

Một con chó sống trung bình hơn chục năm. Quyết định chọn giống nên được nghĩ cho cả chục năm đó, không chỉ cho tuần đầu.

Năm tiêu chí so sánh giữa các giống

Cỡ người

Chó nhỏ (dưới khoảng 10 kg) hợp căn hộ, dễ bế, dễ chở, nhưng xương mảnh, dễ bị giẫm hay ngã từ ghế sofa gãy chân, và nhiều giống nhỏ có bệnh khớp gối, khí quản. Chó vừa (10–25 kg) là cỡ linh hoạt nhất. Chó lớn (trên 25 kg) cần chỗ, cần người dắt đủ sức giữ dây, và thường có tuổi thọ ngắn hơn. Đây là con số tham khảo; cỡ của một con cụ thể còn tuỳ dòng.

Nhu cầu vận động

Đây là tiêu chí bị đánh giá thấp nhất. Những giống được tạo ra để chăn gia súc, kéo xe trượt, săn đuổi (Border Collie, Husky, chó Phú Quốc, Malinois…) cần vận động cả thể chất lẫn đầu óc nhiều giờ mỗi ngày. Thiếu vận động, chúng không "ngoan đi" mà tìm việc để làm: đào, cắn, sủa, phá cửa. Ngược lại, nhiều giống cảnh như Shih Tzu, Bắc Kinh chỉ cần vài cuộc dạo ngắn.

Bộ lông

Lông ngắn một lớp (chó ta, Phú Quốc, Pug) dễ chăm nhưng vẫn rụng. Lông kép dày (Husky, Alaska, Golden, Phốc sóc) rụng theo mùa rất nhiều và giữ nhiệt. Lông xoăn dài liên tục (Poodle) ít rụng nhưng phải chải và tỉa đều đặn, nếu không bết lại thành từng mảng. Phần chăm lông chi tiết có wiki riêng về làm đẹp cho chó, ở đây chỉ cần biết: lông càng dài và dày, càng tốn thời gian và chi phí chăm.

Không có giống chó nào hoàn toàn "không gây dị ứng". Chất gây dị ứng nằm ở vảy da, nước bọt, nước tiểu, không chỉ ở lông. Người dị ứng nên tiếp xúc thử nhiều lần với chính giống đó trước khi quyết định.

Khả năng chịu nóng

Chó tản nhiệt chủ yếu bằng thở hổn hển. Những giống mặt ngắn (Pug, Bulldog Pháp, Shih Tzu) có đường thở hẹp nên tản nhiệt kém. Những giống lông kép xứ lạnh (Husky, Alaska, Samoyed) mang trên mình một lớp áo giữ ấm. Hai nhóm này sống được ở Việt Nam nhưng chủ phải chuẩn bị nhiều hơn: điều hoà, giờ dạo sáng sớm và tối muộn, theo dõi dấu hiệu say nóng.

Tính cách và độ dễ dạy

Mỗi giống có xu hướng: chó săn đuổi thì ham rượt, chó canh giữ thì cảnh giác với người lạ, chó tha mồi thì thích mang đồ trong miệng. Nhưng đây là xu hướng của cả giống, không phải lời hứa về từng con. Hai con Golden cùng lứa có thể một con điềm tĩnh, một con nhộn nhạo. Cách nuôi, xã hội hoá lúc nhỏ và huấn luyện bằng phần thưởng ảnh hưởng không kém giống.

Bảng so sánh nhanh các giống hay gặp ở Việt Nam

GiốngCỡVận độngChịu nóngĐiểm sức khoẻ cần biết
Chó ta (chó cỏ)VừaVừa – nhiềuTốtVẫn cần tiêm phòng, phòng ve
Phú QuốcVừaNhiềuTốtNăng lượng cao, cần việc để làm
H'Mông cộc đuôiVừaNhiềuKháCảnh giác với người lạ, cần xã hội hoá sớm
Poodle (toy, mini)NhỏVừaKháKhớp gối, mắt, răng; phải tỉa lông đều
Phốc sóc, ChihuahuaRất nhỏÍt – vừaKháKhí quản, khớp gối, hạ đường huyết ở chó con
CorgiVừa, chân ngắnVừa – nhiềuTrung bìnhĐĩa đệm, dễ béo
Golden, LabradorLớnNhiềuTrung bìnhKhớp hông, khớp khuỷu, béo phì
Husky, AlaskaLớnRất nhiềuKémSay nóng, hay trốn ra ngoài
Pug, Bulldog Pháp, Shih TzuNhỏ – vừaÍtKémHội chứng tắc nghẽn đường thở (BOAS)

Bảng chỉ để định hướng. Mỗi giống có bài riêng trong danh mục, nói kỹ nguồn gốc, tính khí và cách nuôi.

Chó giống, chó ta hay chó lai

Chó giống có ngoại hình và xu hướng tính cách dễ đoán hơn, vì được chọn lọc theo tiêu chuẩn của các hiệp hội như FCI (Liên đoàn Khuyển học Quốc tế), AKC (Mỹ), The Kennel Club (Anh) và VKA (Hiệp hội Chó giống Việt Nam). Đổi lại, nhiều giống mang theo bệnh di truyền do vốn gen hẹp hoặc do chọn lọc ngoại hình quá đà. Chó có giấy tờ phả hệ (pedigree) cho biết dòng họ, nhưng giấy tờ không thay được việc hỏi về kết quả kiểm tra sức khoẻ của bố mẹ.

Chó ta là chó nhà bản địa, không phải một giống chuẩn. Chúng thường khoẻ, chịu khí hậu tốt, ít bệnh di truyền đặc trưng. Nhưng "khoẻ" không có nghĩa là miễn nhiễm: chó ta vẫn mắc Parvo, Care, ve và bệnh ký sinh trùng máu như mọi con chó khác nếu không tiêm phòng và phòng ve.

Chó lai (giữa hai giống, hoặc giữa chó giống và chó ta) khó đoán cỡ và tính hơn, nhất là khi mua lúc còn nhỏ. Chó lai không tự động khoẻ hơn: nếu cả bố và mẹ cùng mang một bệnh khớp, con lai vẫn có thể mắc.

Những cái bẫy khi chọn giống

  • Chọn theo phim, theo trào lưu. Mỗi đợt một giống nổi lên trên mạng, sau đó một hai năm lại thấy nhiều chó giống ấy bị cho đi vì "không hợp". Husky và Alaska là ví dụ rõ ở Việt Nam.
  • Chọn chó càng nhỏ càng tốt. Những tên gọi như "tiny", "teacup", "mini size" không phải cỡ chuẩn của hiệp hội nào. Chó bị nhân giống cho thật nhỏ thường kèm xương giòn, tim yếu, hạ đường huyết, thóp không đóng.
  • Tin rằng chó nhỏ không cần dạy, không cần dắt đi dạo. Chó nhỏ cũng cần ngửi, cần gặp người lạ, cần học ngồi chờ. Chó nhỏ không được dạy hay cắn, hay sủa, và vì nhỏ nên chủ thường bỏ qua.
  • Bỏ qua chó trưởng thành. Chó một hai tuổi đã lộ tính cách, đã hết giai đoạn cắn phá khi mọc răng. Với nhà bận rộn, đây thường là lựa chọn dễ thở hơn chó con.
  • Không hỏi về bố mẹ. Nếu được, hãy gặp chó mẹ. Một chó mẹ điềm tĩnh, không sợ người là dấu hiệu tốt. Hỏi bố mẹ đã kiểm tra khớp, mắt, tim chưa, tuỳ giống.

Khí hậu Việt Nam đặt ra yêu cầu riêng

Nhiệt độ ngoài trời mùa hè ở nhiều tỉnh vượt 35°C, độ ẩm cao. Với chó, độ ẩm cao làm thở hổn hển kém hiệu quả vì hơi nước bay hơi chậm. Đó là lý do một con Pug có thể say nóng chỉ sau một cuộc dạo trưa ngắn.

Nếu đã chọn giống chịu nóng kém, hãy coi các điều sau là điều kiện bắt buộc chứ không phải tuỳ chọn: một phòng mát (điều hoà hoặc ít nhất thông gió tốt, có quạt), nước sạch luôn sẵn, giờ dạo trước 7–8 giờ sáng và sau khi mặt trời lặn, không nhốt chó trong xe hay trong phòng kín ban ngày. Bài về mùa nóng trong danh mục Nhà cho chó nói kỹ cách sắp nhà theo mùa.

Nhà ở miền Bắc còn phải nghĩ tới mùa rét: chó lông ngắn, chó rất nhỏ và chó già cần chỗ nằm kê cao khỏi nền gạch lạnh. Mùa nồm làm da chó lông dày dễ nấm nếu lông không khô.

Bắt tay làm: bảng kiểm trước khi chọn

  1. Viết ra lịch một ngày của nhà mình, đánh dấu chỗ nào có người ở nhà, chỗ nào chó ở một mình.
  2. Gạch đi những giống cần vận động nhiều hơn khả năng thật của nhà mình. Thà chọn giống "thừa sức" so với chó còn hơn chó "thừa sức" so với người.
  3. Gạch đi những giống không chịu nóng nếu nhà không có phòng mát.
  4. Với giống còn lại, đọc bài riêng về bệnh di truyền, hỏi một bác sĩ thú y quen xem giống đó hay gặp vấn đề gì ở phòng khám.
  5. Đi gặp tận mặt vài con trưởng thành của giống đó: nghe tiếng sủa, xem lông rụng, xem chúng có chồm lên người không.
  6. Thống nhất cả nhà: ai cho ăn, ai dắt, ai đưa đi tiêm, ai dọn vệ sinh.

Danh mục Nhà cho chó có bài danh sách đồ dùng cần mua trước khi đón chó về.

Câu hỏi thường gặp

Người mới nuôi nên chọn giống chó nào?

Không có một giống đúng cho mọi người. Người mới nuôi thường hợp với chó cỡ vừa, năng lượng vừa phải, chịu nóng tốt như chó ta, hoặc một con chó trưởng thành đã hiền. Quan trọng hơn giống là thời gian dắt dạo và sẵn sàng dạy chó bằng phần thưởng.

Nuôi chung cư nên chọn chó gì?

Chung cư hợp với chó nhỏ hoặc vừa, ít sủa, nhu cầu vận động vừa phải, và phải xem quy định của ban quản lý về cỡ chó. Dù chó nhỏ, vẫn cần dắt xuống dưới đi dạo mỗi ngày vài lần.

Có giống chó nào không rụng lông không?

Không có giống nào hoàn toàn không rụng. Poodle và một số giống lông xoăn rụng rất ít vì lông mọc dài liên tục, nhưng phải chải và tỉa đều đặn. Người dị ứng nên thử tiếp xúc lâu với chính giống đó trước khi đón về.

Chó ta có tốt hơn chó giống không?

Chó ta thường khoẻ, chịu khí hậu Việt Nam tốt và ít bệnh di truyền đặc trưng, nhưng không phải miễn nhiễm bệnh. Chó giống dễ đoán ngoại hình và xu hướng tính cách hơn, đổi lại một số giống có bệnh di truyền phải theo dõi. Tốt hay không là tuỳ hợp với nhà nào.

Có nên mua chó teacup, chó tiny không?

"Teacup" hay "tiny" không phải cỡ được hiệp hội chó giống nào công nhận. Chó bị nhân giống cho cực nhỏ thường gặp hạ đường huyết, xương giòn, bệnh tim và thóp không đóng. Nếu thích chó nhỏ, hãy chọn chó đạt chuẩn cỡ toy của giống đó.

Mở app Nuôi Chó

Chăm cún một chạm — cún vẫy đuôi, lớn dần, dắt dạo xóm

Mở app Nuôi Chó

Bài viết liên quan

Mở app Nuôi Chó

Chăm cún một chạm — cún vẫy đuôi, lớn dần, dắt dạo xóm

Mở app Nuôi Chó Xem app khác

Tải ứng dụng App Giải Trí

Hàng trăm ứng dụng giải trí trong một app — miễn phí trên iPhone, iPad.

Download on the App Store