Nuôi ChóWiki
Tìm
Sức khoẻ phổ thông

Chó ngứa, gãi, liếm chân, rụng lông từng mảng: dị ứng, ghẻ và nấm

Chó ngứa và rụng lông từng mảng thường do bọ chét, viêm da dị ứng, dị ứng thức ăn, ghẻ Sarcoptes, Demodex hoặc nấm da. Cần bác sĩ thú y cạo da, soi mẫu mới biết chắc.

Chó ngứa, gãi, liếm chân, rụng lông từng mảng: dị ứng, ghẻ và nấm

Chó ngứa, gãi, liếm chân, rụng lông từng mảng thường do một trong năm nhóm nguyên nhân: bọ chét, dị ứng (môi trường hoặc thức ăn), ghẻ (Sarcoptes, Demodex), nấm da và nhiễm trùng thứ phát do vi khuẩn – nấm men. Vị trí ngứa, mức ngứa, tuổi bắt đầu và mùa giúp khoanh vùng, nhưng phải có bác sĩ thú y cạo da, soi lông, xét nghiệm mới biết chắc. Tự bôi thuốc theo lời mách thường làm bệnh dai dẳng hơn.

Ngứa bao nhiêu là bất thường

Chó nào cũng gãi đôi chút, nhất là sau khi ngủ dậy. Ngứa đáng để ý khi chó:

  • Gãi, liếm, cắn mình nhiều lần trong ngày, thức giấc ban đêm để gãi.
  • Liếm chân đến mức lông ở kẽ ngón chuyển màu nâu đỏ (do nước bọt).
  • Cọ mặt, cọ mông xuống sàn, lết mông.
  • Lắc đầu, gãi tai liên tục.
  • Có mảng da đỏ, vảy, mụn, chỗ trụi lông, da dày sạm đen, mùi hôi.

Một cách tự theo dõi: mỗi tối chấm mức ngứa từ 0 (không ngứa) đến 10 (gãi không ngừng). Bác sĩ da liễu thú y cũng dùng thang tương tự để xem điều trị có tác dụng không.

Năm nhóm nguyên nhân chính

Nguyên nhânVị trí hay gặpĐặc điểm gợi ýLây sang người, chó khác?
Dị ứng bọ chétLưng gần đuôi, mông, đùi sauNgứa dữ dội, có thể thấy bọ chét hoặc hạt phân đenBọ chét cắn cả người
Viêm da dị ứng (môi trường)Bàn chân, mặt, quanh mắt, tai, nách, bẹn, bụngThường bắt đầu từ khoảng 6 tháng đến 3 tuổi; có thể nặng theo mùaKhông
Dị ứng thức ănGiống viêm da dị ứng, thêm quanh hậu môn, taiNgứa quanh năm, có khi kèm tiêu chảy, đi ngoài nhiều lầnKhông
Ghẻ SarcoptesMép tai, khuỷu chân, gót chân, bụngNgứa rất dữ, lan nhanhCó, lây chó khác; người có thể nổi ngứa tạm thời
DemodexQuanh mắt, mõm, chân; có thể lan toàn thânRụng lông từng mảng, thường ít ngứa trừ khi nhiễm trùng thêmKhông lây sang người
Nấm da (dermatophyte)Mặt, tai, chân, bất kỳ đâuMảng rụng lông tròn, có vảy, viền rõ; ngứa ít đến vừaCó, lây người (nhất là trẻ em) và mèo

Nhiễm trùng thứ phát: tầng thứ hai

Dị ứng hay ký sinh trùng làm da tổn thương, rồi vi khuẩn (viêm da mủ) và nấm men Malassezia nhân lên trên nền đó. Malassezia làm da nhờn, có mùi chua hôi, sạm đen ở nách, bẹn, kẽ chân. Khí hậu nóng ẩm, mùa nồm ở miền Bắc, mưa dầm ở miền Nam làm loại này rất hay gặp. Chữa nhiễm trùng mà không tìm nguyên nhân gốc thì chó sẽ tái đi tái lại.

Mảng viêm đỏ chảy dịch (hot spot)

Có khi chỉ sau vài giờ chó liếm cắn một chỗ, da đã thành mảng đỏ, ướt, rỉ dịch, rụng lông, rất đau. Hay gặp ở chó lông dày khi trời nóng ẩm hoặc sau khi tắm không khô hẳn. Cần đi khám để làm sạch và điều trị đúng, đồng thời tìm lý do khiến chó liếm (thường là bọ chét, dị ứng, đau).

Bác sĩ thú y sẽ làm gì

  1. Hỏi kỹ: ngứa từ khi nào, theo mùa hay quanh năm, ăn gì, phòng bọ chét thế nào, chó khác hay người trong nhà có ngứa không.
  2. Chải tìm bọ chét.
  3. Cạo da soi kính hiển vi tìm Demodex, Sarcoptes (ghẻ Sarcoptes khó tìm thấy, đôi khi bác sĩ điều trị thử để chẩn đoán).
  4. Dán băng keo lấy mẫu soi vi khuẩn, nấm men.
  5. Soi đèn, nuôi cấy hoặc xét nghiệm nấm nếu nghi nấm da.
  6. Thử chế độ ăn loại trừ nếu nghi dị ứng thức ăn.
  7. Ca khó: xét nghiệm máu, nội tiết, sinh thiết da, giới thiệu bác sĩ chuyên da liễu.

Không có xét nghiệm máu hay xét nghiệm lông nào chẩn đoán chính xác dị ứng thức ăn — các bộ test bán đại trà trên mạng chưa được giới da liễu thú y công nhận. Cách đáng tin duy nhất hiện nay là chế độ ăn loại trừ.

Chế độ ăn loại trừ: khó nhưng đáng

Theo hướng dẫn của Uỷ ban Quốc tế về Bệnh Dị ứng ở Thú (ICADA), thử chế độ ăn loại trừ thường kéo dài khoảng 8 tuần. Chó chỉ ăn một loại thức ăn do bác sĩ chọn — thường là thức ăn đạm thuỷ phân hoặc nguồn đạm chó chưa ăn bao giờ — và không gì khác: không đồ ăn vặt, không cơm thừa, không thuốc có mùi vị, không xương gặm. Nếu ngứa giảm rõ, bác sĩ cho ăn lại thức ăn cũ để xác nhận.

Chỗ hay hỏng nhất ở Việt Nam: cả nhà cùng nuôi, bà cho miếng thịt, cháu cho miếng bánh, thế là hai tháng công sức bỏ đi. Họp cả nhà trước khi bắt đầu, dán giấy nhắc lên tủ lạnh. Thưởng khi huấn luyện thì dùng chính hạt của chế độ ăn đó.

Đổi sang hạt "không ngũ cốc" không phải là chế độ ăn loại trừ. Dị ứng thức ăn ở chó thường do nguồn đạm (thịt bò, gà, sữa…) hơn là do ngũ cốc.

Viêm da dị ứng: quản lý lâu dài, không phải chữa một lần

Viêm da dị ứng do môi trường (mạt bụi nhà, phấn hoa, nấm mốc…) có yếu tố di truyền và thường đi theo chó suốt đời. Mục tiêu là giữ chó ít ngứa, da khoẻ, ít đợt bùng phát. Bác sĩ có nhiều lựa chọn điều trị hiện đại, kết hợp với:

  • Phòng bọ chét đều đặn quanh năm — chó dị ứng nặng lên rõ khi bị bọ chét cắn thêm.
  • Chăm da theo hướng dẫn của bác sĩ (dầu tắm thuốc, sản phẩm phục hồi hàng rào da). Cách tắm, sấy, chọn dụng cụ chăm lông có bài riêng ở một wiki khác trong hệ.
  • Lau bàn chân sau mỗi lần đi dạo, lau khô kẽ ngón.
  • Giặt ổ nằm thường xuyên, giảm bụi trong nhà, giữ nhà khô ráo mùa nồm.
  • Tái khám khi có đợt bùng phát, đừng tự dùng lại thuốc cũ còn thừa.

Ghẻ Demodex ở chó con và chó già

Mạt Demodex sống bình thường trong nang lông của hầu hết chó với số lượng nhỏ, lây từ mẹ sang con trong những ngày đầu sau sinh. Ở chó con, hệ miễn dịch chưa hoàn chỉnh có thể để mạt sinh sôi, gây mảng rụng lông quanh mắt, mõm — nhiều ca nhẹ khu trú tự khỏi khi chó lớn. Ở chó trưởng thành hay chó già mà tự nhiên bị Demodex lan toàn thân, bác sĩ thường tìm bệnh nền làm suy giảm miễn dịch (nội tiết, ung thư, dùng thuốc ức chế miễn dịch). Demodex chó không lây sang người.

Những điều không nên làm

  • Không bôi dầu nhớt, xăng, thuốc trừ sâu pha loãng, lá cây giã đắp lên da chó — cách trị ghẻ "dân gian" này gây bỏng, ngộ độc.
  • Không dùng thuốc bôi, thuốc uống của người (kem có corticoid, thuốc nấm, thuốc kháng sinh) cho chó khi chưa hỏi bác sĩ.
  • Không cạo trọc chó để "trị ghẻ" — da mất lớp che nắng, không giúp chẩn đoán.
  • Không dừng thuốc khi thấy đỡ ngứa nếu bác sĩ dặn dùng đủ liệu trình — ghẻ, nấm, viêm da mủ hay tái phát vì ngừng sớm.

Bắt tay làm

  • Chụp ảnh vùng da tổn thương mỗi tuần cùng góc, cùng ánh sáng — để biết thật sự đỡ hay không.
  • Ghi nhật ký ngứa 0–10 mỗi tối, kèm ghi chú thức ăn, thời tiết.
  • Nghi nấm da hoặc ghẻ Sarcoptes: cách ly ổ nằm, giặt đồ nằm, rửa tay sau khi chạm vào chó, để trẻ nhỏ tránh ôm ấp đến khi bác sĩ xác nhận.
  • Phòng bọ chét cho tất cả chó, mèo trong nhà.
  • Nếu thử chế độ ăn loại trừ: dán lịch 8 tuần lên tủ lạnh, đánh dấu từng ngày.

Khi nào cần bác sĩ thú y

  • Ngứa làm chó mất ngủ, tự cắn trầy da, chảy dịch.
  • Mảng rụng lông lan rộng, nhiều chỗ, hoặc người trong nhà cũng nổi ngứa, nổi vòng đỏ trên da.
  • Da có mùi hôi, nhờn, sạm đen, dày lên.
  • Chó lắc đầu, gãi tai, tai đỏ, có dịch, có mùi.
  • Ngứa kèm sụt cân, bỏ ăn, uống nhiều, mệt — có thể có bệnh nền.
  • Đã điều trị mà không đỡ sau vài tuần, hoặc khỏi rồi lại tái.

Câu hỏi thường gặp

Chó ngứa gãi liên tục là bị gì?

Hay gặp nhất là bọ chét, viêm da dị ứng, dị ứng thức ăn, ghẻ và nhiễm trùng da do vi khuẩn hoặc nấm men. Vị trí ngứa giúp khoanh vùng: lưng gần đuôi gợi ý bọ chét, bàn chân và mặt gợi ý dị ứng, mép tai và khuỷu gợi ý ghẻ Sarcoptes. Cần bác sĩ thú y cạo da, soi mẫu để biết chắc.

Chó rụng lông từng mảng tròn là bệnh gì?

Có thể là nấm da, ghẻ Demodex hoặc viêm da mủ do vi khuẩn. Nấm da lây sang người và mèo, nên cần đi khám sớm, rửa tay sau khi chạm vào chó và giặt ổ nằm. Bác sĩ sẽ cạo da, soi lông hoặc nuôi cấy để phân biệt.

Vì sao chó liếm chân liên tục?

Liếm chân kéo dài thường do viêm da dị ứng, nhiễm nấm men giữa kẽ ngón, dị vật hoặc đau ở bàn chân, và đôi khi do buồn chán. Lông kẽ ngón chuyển nâu đỏ là dấu hiệu chó liếm nhiều. Nên đi khám để tìm nguyên nhân thay vì chỉ ngăn chó liếm.

Ghẻ chó có lây sang người không?

Ghẻ Sarcoptes có thể làm người nổi ngứa tạm thời và lây mạnh giữa các con chó. Ghẻ Demodex thì không lây sang người. Nấm da cũng lây sang người, nhất là trẻ em. Bác sĩ thú y xác định loại nào rồi hướng dẫn vệ sinh trong nhà.

Làm sao biết chó dị ứng thức ăn?

Cách đáng tin duy nhất là thử chế độ ăn loại trừ khoảng 8 tuần theo hướng dẫn của bác sĩ, chỉ cho chó ăn một loại thức ăn được chọn và không gì khác. Nếu ngứa giảm rồi tăng lại khi ăn thức ăn cũ thì xác nhận dị ứng. Các bộ test máu, test lông bán trên mạng chưa đáng tin để chẩn đoán.

Mở app Nuôi Chó

Chăm cún một chạm — cún vẫy đuôi, lớn dần, dắt dạo xóm

Mở app Nuôi Chó

Bài viết liên quan

Mở app Nuôi Chó

Chăm cún một chạm — cún vẫy đuôi, lớn dần, dắt dạo xóm

Mở app Nuôi Chó Xem app khác

Tải ứng dụng App Giải Trí

Hàng trăm ứng dụng giải trí trong một app — miễn phí trên iPhone, iPad.

Download on the App Store