Nuôi ChóWiki
Tìm
Giống chó

Chó mặt ngắn Pug, Bulldog Pháp, Shih Tzu: hội chứng đường thở và nắng nóng

Pug, Bulldog Pháp, Shih Tzu dễ mắc hội chứng tắc nghẽn đường thở do mặt ngắn (BOAS), tản nhiệt kém nên rất dễ say nóng; cần nhà mát, giữ cân và khám khi ngáy to.

Chó mặt ngắn Pug, Bulldog Pháp, Shih Tzu: hội chứng đường thở và nắng nóng

Chó mặt ngắn như Pug, Bulldog Pháp, Bulldog Anh, Shih Tzu, Bắc Kinh dễ mắc hội chứng tắc nghẽn đường thở do mặt ngắn (BOAS): lỗ mũi hẹp, vòm miệng mềm quá dài, khí quản hẹp, khiến chó thở khó và tản nhiệt kém. Ở Việt Nam nóng ẩm, đây là nhóm chó dễ say nóng nhất, nên phải nuôi trong nhà mát, dạo ngắn vào giờ mát, giữ cân chuẩn và đi khám khi chó ngáy to, thở rít hay mệt nhanh.

Mặt ngắn là gì và vì sao gây khó thở

Trong thú y, chó mặt ngắn gọi là chó brachycephalic, nghĩa là sọ ngắn. Qua nhiều thế hệ chọn lọc theo ngoại hình, xương mặt của các giống này bị rút ngắn lại. Nhưng các mô mềm bên trong (vòm miệng mềm, lưỡi, niêm mạc mũi) không ngắn đi tương ứng. Kết quả: một lượng mô vốn dành cho chiếc mõm dài bị dồn vào khoang nhỏ, chắn đường thở.

Bốn bộ phận hay hỏng

  • Lỗ mũi hẹp: lỗ mũi nhìn như hai khe nhỏ, khi hít vào thì gần như khép lại.
  • Vòm miệng mềm quá dài: phần mô cuối vòm miệng thõng xuống, chắn lối vào thanh quản, gây tiếng ngáy và khò khè.
  • Túi thanh quản bị lộn: do phải hít mạnh lâu ngày, mô trong thanh quản bị kéo vào, làm đường thở hẹp thêm.
  • Khí quản hẹp: ở một số giống, nhất là Bulldog Anh, khí quản nhỏ bẩm sinh.

Tổ hợp các vấn đề này được gọi chung là hội chứng tắc nghẽn đường thở do mặt ngắn (Brachycephalic Obstructive Airway Syndrome, BOAS). Không phải con chó mặt ngắn nào cũng mắc nặng; mức độ khác nhau rất nhiều giữa từng con.

Dấu hiệu BOAS: ngáy không phải là "dễ thương"

Nhiều chủ coi tiếng ngáy, tiếng khụt khịt là đặc điểm đáng yêu của giống. Thực ra đó là âm thanh của không khí phải chen qua đường thở hẹp.

  • Thở ồn ngay cả khi nghỉ, ngáy to khi ngủ.
  • Ngủ ngồi, ngủ gác cằm lên đồ vật, hay giật mình thức dậy (dấu hiệu ngưng thở khi ngủ).
  • Mệt rất nhanh khi đi dạo, phải dừng lại thở, không theo kịp.
  • Ợ, nôn trớ, khó nuốt, nhất là sau khi ăn hay kích động.
  • Lưỡi, lợi tím tái khi gắng sức hoặc khi nóng.
  • Ngất sau khi chơi hoặc phấn khích.

Ở Anh, Đại học Cambridge cùng The Kennel Club đã xây dựng một chương trình chấm điểm chức năng hô hấp cho Pug, Bulldog Pháp và Bulldog Anh, trong đó bác sĩ nghe tiếng thở trước và sau một bài đi bộ ngắn. Một số nước như Hà Lan đã có quy định hạn chế nhân giống chó có mõm quá ngắn. Điều này cho thấy vấn đề đã được thừa nhận rộng rãi trong giới thú y.

Vì sao chó mặt ngắn dễ say nóng

Chó tản nhiệt chủ yếu bằng thở hổn hển: không khí đi qua mũi, miệng và đường thở, làm bay hơi nước để mang nhiệt ra ngoài. Mũi chó còn có hệ thống xoăn mũi giúp làm mát. Chó mặt ngắn có mũi ngắn, xoăn mũi bị dồn ép, đường thở hẹp, nên hệ thống làm mát này kém đi rõ rệt. Khi chó cố thở nhanh hơn, mô ở cổ họng sưng lên, đường thở hẹp thêm, càng khó thở, càng nóng. Đó là vòng xoáy nguy hiểm.

Nghiên cứu trên hồ sơ phòng khám ở Anh (dự án VetCompass của Royal Veterinary College) ghi nhận chó mặt ngắn có nguy cơ mắc bệnh do nóng cao hơn nhiều so với chó mõm trung bình. Ở Việt Nam, khí hậu nóng ẩm quanh năm ở miền Nam và mùa hè gay gắt ở miền Bắc làm rủi ro này càng rõ.

🔴 Dấu hiệu say nóng: thở hổn hển dữ dội và ồn, lưỡi tím hoặc đỏ sậm, chảy dãi, loạng choạng, nôn, ngã quỵ. Đưa chó vào chỗ mát, làm ướt toàn thân bằng nước mát, quạt thổi, rồi đi thú y ngay. Không dùng nước đá, không trùm khăn ướt kín người.

Những vấn đề sức khoẻ khác theo giống

GiốngVấn đề hay gặp ngoài đường thở
PugMắt lồi dễ trầy giác mạc, có thể lồi hẳn ra khỏi hốc mắt khi bị va mạnh; viêm nếp da mặt; một dạng viêm não được ghi nhận ở giống
Bulldog PhápDị dạng đốt sống, bệnh đĩa đệm, viêm da nếp gấp, dị ứng da; thường phải mổ đẻ
Bulldog AnhKhí quản hẹp, viêm da nếp gấp, bệnh khớp; thường phải mổ đẻ
Shih TzuMắt lồi, loét giác mạc, lông mi mọc ngược; răng chen chúc; lông dài nóng
Bắc KinhMắt lồi, bệnh đĩa đệm do lưng dài, lông dày nóng

Mắt lồi ra khỏi hốc là ca cấp cứu: giữ ẩm mắt bằng gạc thấm nước muối sinh lý sạch, không cố ấn vào, đi thú y ngay.

Một điều ít người biết: chó mặt ngắn có nguy cơ cao hơn khi gây mê, vì đường thở hẹp. Hãy báo rõ giống chó khi đặt lịch phẫu thuật, và chọn nơi có kinh nghiệm với chó mặt ngắn.

Điều trị: có thể làm gì

Với chó có BOAS mức vừa và nặng, bác sĩ thú y có thể đề xuất phẫu thuật mở rộng lỗ mũi, cắt ngắn vòm miệng mềm, cắt túi thanh quản bị lộn. Nhiều chó thở dễ hơn rõ rệt sau mổ, nhất là khi mổ sớm trước khi các thay đổi thứ phát nặng thêm. Quyết định mổ, thời điểm và mức độ là việc của bác sĩ sau khi khám kỹ. Phẫu thuật không biến chó thành giống mõm dài: vẫn phải giữ chó mát và đúng cân suốt đời.

Sống cùng chó mặt ngắn ở Việt Nam

Giữ mát

  • Phòng điều hoà hoặc ít nhất phòng thông gió tốt, có quạt, trong giờ nóng.
  • Dạo ngắn, chậm, trước 7 giờ sáng và sau hoàng hôn. Mùa hè có thể chỉ là vài vòng quanh khu.
  • Không bao giờ để chó trong ô tô, kể cả vài phút.
  • Nước sạch luôn sẵn, thảm mát, sàn gạch mát cho chó nằm.

Giữ cân

Mỡ quanh cổ và ngực đè lên đường thở. Chó mặt ngắn thừa cân thở khó hơn hẳn. Đong khẩu phần, hạn chế đồ ăn vặt, chấm thể trạng mỗi tháng.

Dùng yếm

Vòng cổ kéo ngang cổ làm tăng áp lực lên đường thở. Dắt bằng yếm, chọn kiểu không đè lên cổ họng.

Bớt kích động

Phấn khích quá mức làm chó thở gấp. Dạy chó chào khách bình tĩnh, chia buổi chơi ngắn, nghỉ xen kẽ.

Nước

Nhiều chó mặt ngắn, nhất là Bulldog, bơi rất kém vì đầu nặng, thân chắc và khó thở. Cho mặc áo phao và luôn giữ trong tầm tay khi gần nước.

Nếu đang định mua chó mặt ngắn

  • Chọn chó có mũi không quá tẹt, lỗ mũi mở rộng nhìn thấy được, không thở ồn khi nghỉ.
  • Hỏi bố mẹ chó có ngáy to không, có từng mổ đường thở không, có đi bộ được lâu không.
  • Tránh chó được quảng cáo là "mặt siêu tẹt", "mũi càng ngắn càng đẹp".
  • Tính trước chi phí điều hoà, khám mắt, có thể cả phẫu thuật đường thở.

Bắt tay làm

  1. Quay một đoạn video chó ngủ và một đoạn sau khi đi bộ 5 phút, mang cho bác sĩ thú y xem.
  2. Đổi vòng cổ sang yếm.
  3. Lắp nhiệt kế trong phòng chó ở; giữ phòng mát vào giờ trưa.
  4. Lên lịch dạo chỉ trong khung giờ mát.
  5. Lưu số phòng khám thú y cấp cứu gần nhất.
  6. Kiểm tra mắt chó mỗi ngày: đỏ, chảy nước, nheo mắt thì đi khám sớm.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao chó Pug ngáy to?

Pug có mặt ngắn nên lỗ mũi hẹp và vòm miệng mềm quá dài so với khoang miệng, khiến không khí phải chen qua chỗ hẹp và tạo tiếng ngáy. Ngáy to, thở ồn khi nghỉ là dấu hiệu của hội chứng tắc nghẽn đường thở, nên cho bác sĩ thú y kiểm tra.

BOAS ở chó là gì?

BOAS là hội chứng tắc nghẽn đường thở do mặt ngắn, gồm lỗ mũi hẹp, vòm miệng mềm quá dài, túi thanh quản lộn và khí quản hẹp. Bệnh làm chó thở khó, mệt nhanh, dễ say nóng; ca nặng có thể được phẫu thuật cải thiện.

Bulldog Pháp nuôi ở Việt Nam có được không?

Được, nếu chó sống trong nhà mát, chỉ đi dạo vào giờ mát, giữ cân chuẩn và được theo dõi đường thở, da, cột sống. Bulldog Pháp là một trong những giống dễ say nóng nhất, không nên để chó ở ngoài trời nắng.

Chó Shih Tzu hay bị bệnh gì?

Shih Tzu hay gặp vấn đề đường thở do mặt ngắn, mắt lồi dễ loét giác mạc, lông mi mọc ngược, bệnh răng và chịu nóng kém vì lông dài. Khám mắt và răng định kỳ giúp phát hiện sớm.

Chó mặt ngắn có bơi được không?

Nhiều chó mặt ngắn bơi kém vì đầu nặng, thân chắc và khó thở, đặc biệt là Bulldog. Khi cho chó lại gần hồ, biển, nên mặc áo phao và luôn giữ chó trong tầm tay.

Mở app Nuôi Chó

Chăm cún một chạm — cún vẫy đuôi, lớn dần, dắt dạo xóm

Mở app Nuôi Chó

Bài viết liên quan

Mở app Nuôi Chó

Chăm cún một chạm — cún vẫy đuôi, lớn dần, dắt dạo xóm

Mở app Nuôi Chó Xem app khác

Tải ứng dụng App Giải Trí

Hàng trăm ứng dụng giải trí trong một app — miễn phí trên iPhone, iPad.

Download on the App Store