Husky và Alaska nuôi ở Việt Nam được, nhưng chỉ khi chủ chấp nhận ba điều kiện: có chỗ mát (thường là phòng điều hoà) trong những giờ nóng, vận động rất nhiều vào sáng sớm và tối muộn, và quản lý chặt vì đây là những giống hay trốn ra ngoài, ham rượt đuổi. Thiếu một trong ba, chó dễ say nóng, phá nhà hoặc đi lạc.
Husky và Alaska là hai giống khác nhau
Ở Việt Nam, người ta hay gọi chung "chó Husky" cho mọi con chó mắt xanh mặt có vằn, và gọi "Alaska" cho con to hơn. Thật ra đây là hai giống riêng:
| Đặc điểm | Siberian Husky | Alaskan Malamute |
|---|---|---|
| Nguồn gốc | Người Chukchi ở đông bắc Siberia, kéo xe trượt đường dài | Người Mahlemut ở Alaska, kéo hàng nặng |
| Cỡ | Vừa, thân gọn, nhẹ | Lớn, xương to, nặng hơn hẳn |
| Mắt | Xanh, nâu, hoặc mỗi bên một màu | Theo tiêu chuẩn là mắt nâu |
| Đuôi | Như bàn chải, thường buông hoặc cong nhẹ | Xù, cuộn lên lưng |
| Tính chung | Thân thiện, hiếu động, độc lập | Thân thiện với người, đôi khi khó tính với chó cùng giới |
Nhiều con được gọi là "Alaska" ở Việt Nam là chó lai hoặc Malamute không đạt chuẩn. Điều đó không quan trọng bằng việc biết chó mình thuộc kiểu thân hình và bộ lông nào để chăm cho đúng.
Vì sao cái nóng là chuyện lớn
Bộ lông được làm cho tuyết
Cả hai giống có lông kép: lớp lông lót dày như len sát da và lớp lông ngoài dài, cứng. Lông kép giữ một lớp không khí làm cách nhiệt. Ở vùng tuyết, nó giữ ấm. Ở nơi nắng gắt, lớp lông ngoài còn che da khỏi nắng, nhưng khi trời vừa nóng vừa ẩm và chó vận động mạnh, cơ thể chó không tống nhiệt ra kịp.
Chó tản nhiệt bằng thở
Chó gần như không đổ mồ hôi qua da; chúng tản nhiệt chủ yếu bằng thở hổn hển, làm bay hơi nước ở lưỡi và đường thở. Khi độ ẩm cao, hơi nước bay hơi kém, thở hổn hển kém hiệu quả. Đó là lý do những trưa hè nồm ẩm ở Việt Nam đặc biệt nguy hiểm cho chó lông dày.
Không cạo trọc
Cạo trọc chó lông kép để "cho mát" là sai lầm phổ biến: da lộ ra dễ cháy nắng, mất lớp cách nhiệt, và ở một số con lông mọc lại lởm chởm, không đều. Cách làm mát đúng là chải lông chết thật kỹ để không khí lưu thông, và làm mát môi trường. Kỹ thuật chải, tỉa có bài riêng ở wiki làm đẹp cho chó.
Dấu hiệu say nóng: phải thuộc lòng
- Thở hổn hển dữ dội, lưỡi to, lưỡi và lợi đỏ sậm hoặc tím tái.
- Chảy dãi nhiều, dãi đặc.
- Lờ đờ, đi loạng choạng, nằm bẹp không chịu dậy.
- Nôn, tiêu chảy, có thể có máu.
- Co giật, lơ mơ.
🔴 Đây là ca cấp cứu. Đưa chó vào chỗ mát, làm ướt toàn thân bằng nước mát (không phải nước đá), bật quạt thổi vào người, rồi đi thú y ngay — có thể vừa đi vừa làm mát. Không trùm khăn ướt kín người vì khăn giữ nhiệt lại. Ngay cả khi chó có vẻ hồi lại, vẫn phải đi khám vì say nóng gây tổn thương nội tạng có thể lộ ra sau đó. Danh mục Sức khoẻ phổ thông có bài riêng về sốc nhiệt.
Năng lượng: chó kéo xe trong căn hộ
Husky được tạo ra để chạy đường dài cả ngày; Malamute để kéo nặng. Một con chó như vậy không được tiêu năng lượng sẽ tự tìm việc: đào sàn, xé sofa, gặm cửa, tru suốt buổi chiều. Ở Việt Nam, khó khăn là giờ vận động an toàn bị bó lại vào sáng rất sớm và tối muộn.
- Dạo dài lúc trời còn mát, cho ngửi nhiều.
- Bài tập trí não trong nhà mát: bánh đố, giấu đồ ăn, học trò mới.
- Bơi ở nơi an toàn vào giờ mát là cách vận động ít sinh nhiệt.
- Không bắt chó chạy theo xe máy, xe đạp ngoài trời nóng.
Những tính khí khiến người ta bỏ cuộc
Trốn ra ngoài
Husky nổi tiếng là "nghệ sĩ thoát thân": đào dưới hàng rào, nhảy qua, lách qua khe, mở chốt cửa. Khi đã chạy là chạy rất xa. Cần rào chắc, cổng tự đóng, thẻ tên có số điện thoại và không bao giờ tin vào việc thả dây ở nơi không có rào.
Ham rượt đuổi
Bản năng săn của Husky khá mạnh. Mèo, gà, chó nhỏ chạy là kích hoạt bản năng đuổi. Nhà có mèo hoặc nuôi gà cần cân nhắc kỹ.
Độc lập, không "nghe lời" kiểu chó tha mồi
Chó kéo xe trượt phải tự quyết định khi chạy trên băng, nên Husky không có xu hướng làm theo người như Golden. Huấn luyện bằng phần thưởng vẫn hiệu quả, nhưng cần kiên nhẫn hơn, phần thưởng hấp dẫn hơn, và gọi về là bài khó nhất.
Tru và "nói chuyện"
Husky ít sủa nhưng hay tru, rên, "hát". Với hàng xóm chung cư, đây có thể là vấn đề.
Sức khoẻ cần để ý
- Husky: một số bệnh mắt di truyền như đục thuỷ tinh thể ở chó trẻ, teo võng mạc; bệnh da đáp ứng với kẽm (da đóng vảy quanh mắt, mũi). Nên khám mắt định kỳ.
- Malamute: loạn sản xương hông, một số bệnh di truyền khác được ghi nhận ở giống. Hỏi người nhân giống về kiểm tra khớp của bố mẹ.
- Cả hai: viêm da, nấm da khi lông không khô sau mưa hay mùa nồm; ve rất dễ ẩn trong lông dày. Phòng ve, giun tim, tiêm phòng theo tư vấn thú y.
- Ăn uống: Husky thường ăn ít so với cỡ người; đừng ép ăn vì thấy chó "gầy". Malamute thì dễ béo hơn.
Có nên nuôi Husky, Alaska ở Việt Nam không
Câu trả lời trung thực: được, nếu nhà đáp ứng đủ điều kiện; không nên, nếu chọn vì đẹp và vì trào lưu. Đã có nhiều đợt Husky, Alaska được mua rất nhiều rồi bị cho đi khi chủ nhận ra chó cần quá nhiều thứ. Bảng kiểm dưới đây giúp tự đánh giá.
| Câu hỏi | Nếu trả lời "không" |
|---|---|
| Nhà có phòng mát cho chó ở trong giờ nóng không? | Rủi ro say nóng cao, không nên nuôi |
| Có người dắt chó trước 7 giờ sáng và sau hoàng hôn mỗi ngày không? | Chó sẽ thừa năng lượng, phá phách |
| Hàng rào, cổng có đủ chắc, đủ cao không? | Rủi ro chó trốn ra đường |
| Nhà có nuôi mèo, gà, chó nhỏ không? | Nếu có, cần tính kỹ bản năng săn |
| Chịu được lông rụng như tuyết mỗi mùa thay lông không? | Sẽ mệt mỏi rất nhanh |
Bắt tay làm: một ngày hè của chó lông dày
- 5–6 giờ sáng: dạo dài, cho ngửi, mang nước.
- Trước 8 giờ: vào nhà mát, ăn sáng bằng bánh đố.
- Trưa: nghỉ trong phòng mát, có thảm mát, nước sạch đầy bát.
- Chiều: bài tập mũi, học lệnh mới trong nhà vài phút.
- Sau hoàng hôn: dạo lần hai, kiểm tra mặt đường bằng mu bàn tay trước khi đi.
- Tối: chải lông chết, sờ tìm ve.
Câu hỏi thường gặp
Husky nuôi ở Việt Nam được không?
Được, nếu có phòng mát trong giờ nóng, có người dắt chó lúc sáng sớm và tối muộn, và hàng rào đủ chắc chống chó trốn. Thiếu các điều kiện này, Husky dễ say nóng, phá nhà hoặc đi lạc.
Husky và Alaska khác nhau thế nào?
Siberian Husky gọn nhẹ, chạy đường dài, mắt có thể xanh hoặc mỗi bên một màu. Alaskan Malamute to và nặng hơn nhiều, được tạo ra để kéo hàng nặng, mắt theo chuẩn là màu nâu. Ở Việt Nam, tên "Alaska" hay được dùng cho cả chó lai.
Có nên cạo lông Husky cho mát không?
Không nên. Lông kép là lớp cách nhiệt và che nắng; cạo trọc làm da dễ cháy nắng và lông có thể mọc lại không đều. Hãy chải lông chết kỹ và làm mát môi trường bằng điều hoà, quạt, bóng râm.
Vì sao Husky hay bỏ trốn?
Husky là giống độc lập, nhiều năng lượng, giỏi đào và nhảy, lại có bản năng chạy xa. Chó thiếu vận động càng dễ trốn. Cần rào chắc, cổng tự đóng, thẻ tên có số điện thoại và luyện gọi về bằng phần thưởng.
Husky bị say nắng phải làm sao?
Đưa chó vào chỗ mát, làm ướt toàn thân bằng nước mát, bật quạt và đi thú y ngay. Không dùng nước đá, không trùm khăn ướt kín người. Kể cả khi chó có vẻ tỉnh lại vẫn phải đi khám.