Nuôi ChóWiki
Tìm
Vận động & đi dạo

Agility cho chó: môn vượt chướng ngại của chó và chủ bắt đầu thế nào

Agility là môn chó vượt rào, ống chui, cầu, ván bập bênh, cọc luồn lách theo thứ tự, chủ chỉ đường không chạm chó. Ra đời ở Crufts 1978; tập vừa sức.

Agility cho chó: môn vượt chướng ngại của chó và chủ bắt đầu thế nào

Agility là môn thể thao trong đó chó vượt một đường gồm rào nhảy, ống chui, cầu, ván bập bênh, cọc luồn lách theo thứ tự, còn chủ chạy cùng và chỉ đường bằng lời và cử chỉ, không chạm vào chó. Môn này xuất hiện ở Anh cuối thập niên 1970 và nay có giải từ câu lạc bộ đến vô địch thế giới. Với chó nhà, tập agility vừa sức là cách vận động cả thân lẫn đầu óc và tăng ăn ý giữa chó và chủ.

Agility ra đời thế nào

Năm 1978, tại Crufts — triển lãm chó lớn của The Kennel Club ở Anh — có một phần biểu diễn chó vượt chướng ngại để lấp giờ nghỉ giữa các phần thi, lấy cảm hứng từ môn đua ngựa vượt rào. Người được nhắc tên gắn với buổi biểu diễn đầu tiên là John Varley và huấn luyện viên Peter Meanwell. Khán giả thích, và môn này lan nhanh. The Kennel Club đưa agility thành môn có luật, rồi Liên đoàn Chó quốc tế (FCI) ban hành luật quốc tế; giải vô địch thế giới agility của FCI được tổ chức hằng năm từ giữa thập niên 1990.

Agility không phải huấn luyện chó làm việc. Nó là môn thể thao cho chó nhà, mọi giống, kể cả chó lai — ở nhiều hệ thống, chó lai có hạng thi riêng hoặc thi chung.

Các chướng ngại trên một đường thi

Chướng ngạiChó làm gìGhi chú khi tập
Rào nhảyNhảy qua thanh ngangChiều cao theo hạng cỡ chó; chó non tập với thanh sát đất
Vòng (lốp)Nhảy xuyên qua vòng treoVòng loại mới có thể tách rời khi chó va vào, an toàn hơn
Nhảy xaNhảy qua dãy tấm thấp đặt nối nhauCần đà chạy
Ống chuiChạy xuyên qua ống vải dài, có thể uốn congThường là chướng ngại chó thích nhất
Cầu chữ AChạy lên một mặt dốc, xuống mặt kiaCó vùng tiếp xúc sơn khác màu ở chân dốc, chó phải chạm vào
Cầu thăng bằng (dog walk)Chạy lên, qua tấm ván hẹp trên cao, xuốngCũng có vùng tiếp xúc
Ván bập bênhĐi lên, ván nghiêng xuống, chờ chạm đất rồi xuốngChó cần quen tiếng động và cảm giác ván chuyển động — tập rất từ từ
Cọc luồn lách (weave)Luồn qua dãy cọc dựng đứng, luôn vào từ bên phải cọc đầuKhó nhất để dạy; thi chính thức thường 12 cọc

Một đường thi gồm khoảng mười mấy tới hơn hai mươi chướng ngại, xếp khác nhau mỗi lần. Người dẫn được đi bộ xem đường trước, chó thì không. Điểm tính theo lỗi (đánh rơi thanh rào, bỏ qua chướng ngại, không chạm vùng tiếp xúc, sai thứ tự) và thời gian.

Chó nào hợp với agility

Agility có hạng chia theo chiều cao vai, nên chó nhỏ như Phốc sóc, Poodle cỡ nhỏ cũng thi được với rào thấp. Border Collie, Shetland Sheepdog, chó lai chăn gia súc thường thống trị các giải lớn vì nhanh và nhạy với cử chỉ người, nhưng chó ta, chó lai cũng tập vui và tiến bộ.

  • Hợp: chó khoẻ, cân nặng chuẩn, thích học, thích chạy cùng chủ.
  • Cẩn thận: chó lưng dài chân ngắn (Corgi, Dachshund) — tránh nhảy cao, tránh đường dốc gắt, cần bác sĩ thú y đồng ý; chó mặt ngắn — chỉ tập nhẹ, giờ mát, chú ý hơi thở; chó béo — giảm cân trước.
  • Không hợp lúc này: chó đang đau khớp, có bệnh tim, đang mang thai.

Tuổi bắt đầu và giới hạn của chó non

Chó con có thể làm quen với ống chui ngắn, thanh rào đặt sát đất, tấm ván thấp lắc nhẹ — đó là xã hội hoá với bề mặt và tiếng động mới, rất có ích. Nhưng nhảy cao, cầu chữ A dốc, cọc luồn lách dày lặp nhiều lần thì nên chờ khung xương phát triển xong. Thời điểm sụn tăng trưởng đóng lại khác nhau: chó nhỏ thường sớm hơn, chó lớn và chó khổng lồ có thể tới 18 tháng tuổi hoặc hơn — hỏi bác sĩ thú y cho con của mình. Các hệ thống thi đấu lớn cũng thường chỉ cho chó dự giải chính thức khi đã khoảng 15–18 tháng tuổi trở lên.

Tập agility tại nhà và ngoài sân

Không cần bộ chướng ngại đắt tiền để bắt đầu. Một số bài nền:

Nền tảng trước chướng ngại

  • Đi bên trái, bên phải chủ: thưởng khi chó ở đúng phía mình chỉ. Agility dùng rất nhiều việc đổi phía.
  • Chờ ở vạch xuất phát: lệnh chờ chuyên mục Huấn luyện cơ bản có bài; ở đây chó chờ, mình bước đi vài bước, rồi mới cho chạy.
  • Chạm mục tiêu: dạy chó chạm mũi hoặc chân vào một tấm nhỏ — nền để sau này chó dừng đúng ở vùng tiếp xúc.
  • Nhận thức thân sau: cho chó đặt chân trước lên bục thấp, xoay thân sau quanh bục — giúp chó biết mình có bốn chân, giảm té ngã.

Chướng ngại tự làm an toàn

  • Rào: hai chồng sách hoặc hai xô nhựa, gác lên một cây chổi — đặt thấp, cây chổi rơi ngay khi chạm.
  • Ống chui: thùng carton lớn mở hai đầu, hoặc ghế đẩu phủ chăn để chó chui qua.
  • Luồn lách: vài chai nước đặt cách nhau, dắt chó đi uốn quanh bằng miếng thưởng.

Nền tập phải bám, không trơn: cỏ, thảm cao su, đất bằng. Không tập trên gạch men hay sàn bóng.

Lỗi hay gặp

  • Tập quá lâu. Agility tốn sức, nhất là não. Buổi 5–10 phút, nghỉ nhiều lần, dừng khi chó còn hăng.
  • Nhảy cao quá sớm. Rào thấp là đủ để học kỹ thuật; chiều cao thêm sau cùng.
  • Kéo, đẩy chó lên chướng ngại. Chó sợ ván bập bênh sau một lần bị ép là chuyện rất thường gặp. Dùng thưởng, đi từng bước.
  • Bỏ khởi động. Đi bộ, chạy nhẹ, vài động tác vươn trước khi nhảy.
  • Quên rằng chủ cũng phải học. Phần lớn lỗi trên đường thi là do người chỉ đường muộn hoặc vai, tay chỉ sai hướng.
  • Tập giữa trưa nóng. Agility chạy hết sức; ở Việt Nam chỉ tập sáng sớm, chiều tối hoặc trong nhà mát.

Bắt tay làm: bốn tuần đầu

  1. Tuần 1: đi bên trái – bên phải, chờ ở vạch, chạm mục tiêu. Mỗi ngày hai buổi 5 phút.
  2. Tuần 2: ống chui ngắn thẳng, rào sát đất. Thưởng ngay khi chó ra khỏi ống.
  3. Tuần 3: ghép hai chướng ngại liền nhau: rào – ống. Tập đổi phía.
  4. Tuần 4: chuỗi ba, bốn chướng ngại thấp. Ghi lại chó thích gì, ngập ngừng ở đâu.

Nếu thấy thích, tìm một lớp gần nhà. Ở Việt Nam môn này còn khá mới; chọn nơi dùng phương pháp thưởng, có nền tập bám và chướng ngại chỉnh được độ cao.

Khi nào cần bác sĩ thú y

Khám trước khi tập nghiêm túc, nhất là chó trên sáu, bảy tuổi, chó giống lưng dài, chó từng bị trật xương bánh chè. Trong lúc tập, chó khập khiễng, né nhảy một bên, không chịu lên cầu nó vốn thích — đó thường là dấu hiệu đau, không phải lười. Dừng tập và đưa đi khám.

Câu hỏi thường gặp

Agility cho chó là gì?

Là môn thể thao trong đó chó vượt một đường chướng ngại gồm rào nhảy, ống chui, cầu, ván bập bênh và cọc luồn lách theo thứ tự, còn chủ chạy cùng chỉ đường bằng lời và cử chỉ. Môn này bắt đầu từ một buổi biểu diễn ở Crufts, Anh, năm 1978.

Chó mấy tháng tuổi thì tập agility được?

Chó con có thể làm quen với ống chui, rào sát đất từ sớm. Nhảy cao và chướng ngại dốc nên chờ khung xương phát triển xong, với chó lớn có thể tới 18 tháng hoặc hơn. Hỏi bác sĩ thú y cho chó của mình.

Chó ta có tập agility được không?

Được. Agility chia hạng theo chiều cao vai và nhiều hệ thống cho chó lai thi đấu. Chó ta khoẻ, thích học thường tập rất vui, miễn là cân nặng chuẩn và khớp khoẻ.

Có thể tự làm chướng ngại agility ở nhà không?

Có thể dùng cây chổi gác lên hai xô làm rào thấp, thùng carton làm ống chui, chai nước làm cọc luồn lách. Quan trọng nhất là nền tập không trơn và rào đặt thấp, rơi ngay khi chó chạm.

Chó Corgi có chơi agility được không?

Có thể tập nhưng phải cẩn thận vì lưng dài chân ngắn dễ có bệnh đĩa đệm. Nên hỏi bác sĩ thú y trước, giữ rào thấp, tránh dốc gắt và giữ cân nặng chuẩn.

Mở app Nuôi Chó

Chăm cún một chạm — cún vẫy đuôi, lớn dần, dắt dạo xóm

Mở app Nuôi Chó

Bài viết liên quan

Mở app Nuôi Chó

Chăm cún một chạm — cún vẫy đuôi, lớn dần, dắt dạo xóm

Mở app Nuôi Chó Xem app khác

Tải ứng dụng App Giải Trí

Hàng trăm ứng dụng giải trí trong một app — miễn phí trên iPhone, iPad.

Download on the App Store