Nuôi ChóWiki
Tìm
Dinh dưỡng cho chó

Chó béo phì: chấm điểm thể trạng BCS và giảm cân an toàn tại nhà

Thang thể trạng 9 điểm coi 4–5 là lý tưởng, 8–9 là béo phì. Giảm khoảng 1–2% cân nặng mỗi tuần bằng khẩu phần theo cân mục tiêu, bớt đồ thưởng, tăng dạo dần.

Chó béo phì: chấm điểm thể trạng BCS và giảm cân an toàn tại nhà

Chó béo phì được xác định bằng thang chấm điểm thể trạng (BCS) 9 điểm của WSAVA: 4–5 điểm là lý tưởng, 6–7 là thừa cân, 8–9 là béo phì. Giảm cân an toàn là giảm chậm, khoảng 1–2% cân nặng mỗi tuần, bằng cách tính lại khẩu phần theo cân nặng mục tiêu, cân thức ăn, bớt đồ thưởng và tăng vận động từ từ — tốt nhất có bác sĩ thú y lập kế hoạch.

Vì sao vài ký thừa lại đáng lo

Với một con chó 8 kg, thừa 2 kg là thừa một phần tư cơ thể — tương đương một người 60 kg mang thêm 15 kg. Béo phì ở chó được ghi nhận liên quan tới viêm khớp, bệnh đĩa đệm, xẹp khí quản nặng hơn, khó thở và chịu nóng kém, tiểu đường, một số bệnh da, và tuổi thọ ngắn hơn.

Bằng chứng rõ nhất đến từ một nghiên cứu theo dõi trọn đời 48 con chó Labrador do một hãng thức ăn thú cưng thực hiện, công bố năm 2002 trên tạp chí JAVMA (Kealy và cộng sự). Chó được chia cặp: một nhóm ăn tự do theo khẩu phần thông thường, một nhóm ăn ít hơn 25%. Nhóm ăn ít giữ dáng thon hơn suốt đời, sống lâu hơn khoảng 1,8 năm tính theo trung vị, và các dấu hiệu viêm khớp cần điều trị xuất hiện muộn hơn. Một nghiên cứu, một giống chó — nhưng thông điệp được giới thú y dùng rộng rãi: giữ chó ở dáng thon vừa là món quà sức khoẻ lớn.

Ở Việt Nam, chó nhà béo thường không do một bữa lớn mà do những thứ nhỏ: cơm nhiều, miếng thịt cả nhà cho, đồ thưởng không đếm, ít đi dạo vì nắng, vì chung cư, và quan niệm "chó mập mới là chó khoẻ, chủ chăm tốt".

Thang thể trạng 9 điểm: chấm cho chó nhà mình

ĐiểmNhómSờ và nhìn
1–3GầyThấy rõ xương sườn, xương sống, xương chậu từ xa; ít hoặc không có mỡ; eo và bụng hóp rõ
4–5Lý tưởngSờ dễ thấy xương sườn dưới lớp mỡ mỏng; nhìn từ trên thấy eo sau sườn; nhìn ngang thấy bụng hóp lên
6Hơi thừa cânSờ được sườn nhưng lớp mỡ dày hơn; eo khó thấy
7Thừa cânPhải ấn mới thấy sườn; mỡ tích ở lưng, gốc đuôi; không còn eo
8–9Béo phìKhông sờ thấy sườn dưới lớp mỡ dày; bụng xệ; mỡ ở cổ, chân; lưng phẳng rộng

Theo các tài liệu đi kèm thang điểm này, mỗi điểm trên mức 5 tương đương khoảng 10–15% cân nặng thừa. Chó chấm 7 điểm thì thừa khoảng 20–30%. Đây là cách ước lượng nhanh cân nặng mục tiêu; bác sĩ thú y sẽ chốt con số.

Mẹo sờ sườn bằng mu bàn tay

Nắm bàn tay lại, lấy đầu ngón tay sờ lên các đốt ngón trên mu bàn tay mình: nếu sườn chó sờ giống vậy, chó đang vừa. Sờ giống lòng bàn tay (mềm, phải ấn) là thừa cân. Sờ giống các khớp ngón khi nắm chặt (gồ ghề, rõ) là gầy. Lông dày như Husky, Poodle, Phốc sóc dễ đánh lừa mắt — luôn sờ, đừng chỉ nhìn.

Trước khi giảm cân: loại trừ bệnh

Phần lớn chó béo do ăn nhiều, vận động ít. Nhưng một số bệnh nội tiết như suy giáp hay hội chứng Cushing cũng làm chó tăng cân, bụng xệ, lông thưa. Chó tăng cân nhanh mà không ăn nhiều hơn, chó uống nhiều tiểu nhiều, rụng lông đối xứng hai bên, nên đi khám trước. Bác sĩ thú y cũng sẽ xem khớp, tim, đường thở để chọn mức vận động hợp lý.

Lập kế hoạch giảm cân an toàn

1. Đặt mục tiêu

Tính cân nặng mục tiêu từ điểm thể trạng. Giảm khoảng 1–2% cân nặng mỗi tuần là tốc độ thường được khuyến nghị. Chó 15 kg cần xuống 12 kg sẽ mất vài tháng — đó là bình thường. Giảm quá nhanh dễ mất cơ, chó đói cồn cào, phá phách, và dễ tăng lại.

2. Tính lại khẩu phần

Bác sĩ thú y thường tính năng lượng theo cân nặng mục tiêu, không theo cân hiện tại, với hệ số thấp hơn mức duy trì. Lấy ví dụ đơn giản: chó đang ăn theo bảng cho 15 kg, thì đổi sang mức cho 12 kg rồi giảm thêm theo hướng dẫn. Cắt bớt thức ăn thường quá nhiều có thể làm chó thiếu đạm và vi chất. Vì vậy, với chó cần giảm nhiều, thức ăn chuyên cho giảm cân (ít năng lượng, giàu đạm, giàu xơ, đủ vi chất) theo chỉ định thú y thường an toàn hơn.

3. Cân mọi thứ

  • Cân hạt bằng cân bếp mỗi ngày, chia sẵn vào hộp.
  • Đồ thưởng lấy từ chính khẩu phần ngày, hoặc dùng rau củ luộc ít calo: bí xanh, đậu que, cà rốt.
  • Cả nhà thống nhất: không ai cho thêm. Đây thường là phần khó nhất — nhất là với ông bà thương cháu, thương chó.

4. Làm cho chó no lâu hơn

  • Trộn thêm rau luộc vào bát để tăng thể tích.
  • Dùng bát ăn chậm, đồ chơi nhồi đồ ăn, rải hạt trên thảm để chó tìm — vừa lâu vừa vận động trí não.
  • Chia khẩu phần thành 2–3 bữa.

5. Tăng vận động dần dần

Chó béo thường có khớp đã chịu nặng, chịu nóng kém. Bắt đầu bằng những cuộc dạo ngắn 10–15 phút vào sáng sớm hoặc chiều tối mát, tăng dần thời gian mỗi tuần. Bơi (nơi an toàn) là vận động nhẹ cho khớp. Chó mặt ngắn (Pug, Bulldog Pháp) béo cần đặc biệt cẩn thận trong ngày nóng. Chi tiết vận động theo giống, theo tuổi có trong danh mục vận động – đi dạo.

Theo dõi tiến độ

MốcLàm gì
Mỗi 2 tuầnCân chó (cùng một cân, cùng giờ). Chó nhỏ có thể bế lên cân người rồi trừ đi cân của mình
Mỗi thángChấm lại thể trạng, chụp ảnh từ trên xuống và từ bên hông để so
Không giảm sau 3–4 tuầnRà lại: có ai cho thêm không, cân thức ăn có đúng không; báo bác sĩ thú y để giảm tiếp
Giảm quá nhanh (trên 2%/tuần)Báo thú y, có thể cần tăng nhẹ khẩu phần
Đạt mục tiêuTăng khẩu phần lên mức duy trì từ từ, tiếp tục cân hằng tháng

Những sai lầm hay gặp

  • Bỏ đói đột ngột hoặc cắt một nửa khẩu phần: chó mất cơ, thiếu chất, đói đến mức lục thùng rác.
  • Chỉ giảm bữa chính nhưng vẫn giữ nguyên đồ thưởng, miếng bánh, miếng thịt.
  • Đổi sang thức ăn "light" nhưng đong cùng một cốc đầy — hoặc nhiều hơn vì "light mà".
  • Bắt chó béo chạy theo xe đạp giữa trưa — nguy cơ sốc nhiệt.
  • Bỏ cuộc sau một tháng vì nhìn chưa khác. Ảnh chụp mỗi tháng giúp thấy tiến bộ.

Bắt tay làm ngay hôm nay

  1. Chấm thể trạng chó theo bảng 9 điểm, sờ sườn bằng mẹo mu bàn tay.
  2. Cân chó, ghi lại.
  3. Liệt kê mọi thứ chó ăn trong ngày, kể cả đồ người nhà cho.
  4. Đặt lịch khám thú y để loại trừ bệnh và xin kế hoạch giảm cân.
  5. Mua cân bếp, chia khẩu phần vào hộp.

Câu hỏi thường gặp

Làm sao biết chó bị béo?

Sờ hai bên ngực: phải ấn mạnh mới thấy xương sườn, nhìn từ trên không còn eo, nhìn ngang bụng không hóp lên là chó đang thừa cân. Thang thể trạng 9 điểm của WSAVA coi 4–5 là lý tưởng, 6–7 là thừa cân, 8–9 là béo phì.

Chó giảm cân bao nhiêu mỗi tuần là an toàn?

Khoảng 1–2% cân nặng mỗi tuần là tốc độ thường được khuyến nghị. Giảm nhanh hơn dễ làm chó mất cơ, đói cồn cào và dễ tăng cân trở lại.

Chó béo có nên nhịn ăn không?

Không. Bỏ đói hoặc cắt quá nhiều thức ăn có thể làm chó thiếu đạm và vi chất. Nên tính lại khẩu phần theo cân nặng mục tiêu, cân thức ăn, bớt đồ thưởng, và dùng thức ăn giảm cân theo chỉ định thú y khi cần.

Vì sao chó ăn ít mà vẫn béo?

Thường do có nguồn năng lượng bị quên như đồ thưởng, đồ người nhà cho thêm, hoặc đong thức ăn không chính xác. Nhưng suy giáp, hội chứng Cushing cũng làm chó tăng cân, nên chó tăng cân không rõ lý do cần đi khám.

Chó béo có sống ngắn hơn không?

Có bằng chứng như vậy. Nghiên cứu theo dõi trọn đời chó Labrador công bố năm 2002 cho thấy nhóm được ăn ít hơn 25% và giữ dáng thon sống lâu hơn khoảng 1,8 năm tính theo trung vị, và viêm khớp xuất hiện muộn hơn.

Mở app Nuôi Chó

Chăm cún một chạm — cún vẫy đuôi, lớn dần, dắt dạo xóm

Mở app Nuôi Chó

Bài viết liên quan

Mở app Nuôi Chó

Chăm cún một chạm — cún vẫy đuôi, lớn dần, dắt dạo xóm

Mở app Nuôi Chó Xem app khác

Tải ứng dụng App Giải Trí

Hàng trăm ứng dụng giải trí trong một app — miễn phí trên iPhone, iPad.

Download on the App Store