Chó con bắt đầu ăn dặm khoảng 3–4 tuần tuổi bằng cháo mềm từ thức ăn cho chó con ngâm nước ấm, cai sữa hoàn toàn khoảng 6–8 tuần. Sau đó ăn thức ăn hoàn chỉnh dành cho chó con, chia 4 bữa tới khoảng 3 tháng, 3 bữa tới khoảng 6 tháng, rồi 2 bữa. Chó con giống lớn cần loại thức ăn riêng cho giống lớn để xương lớn đều; chó con không uống sữa bò.
Vì sao chó con cần thức ăn riêng
Chó con lớn nhanh đến chóng mặt: giống nhỏ có thể đạt gần cỡ trưởng thành khoảng 9–12 tháng, giống lớn tới 12–18 tháng. Để xây chừng ấy cơ, xương, chó con cần nhiều năng lượng, đạm, canxi, phốt pho hơn chó trưởng thành tính trên mỗi kg cân nặng. Chuẩn AAFCO đặt mức đạm tối thiểu cho chó con cao hơn hẳn mức cho chó trưởng thành, cùng với mức canxi, phốt pho cao hơn — và mức canxi tối đa riêng cho chó con giống lớn.
Đó là lý do nên chọn thức ăn ghi "hoàn chỉnh và cân đối cho tăng trưởng" (growth), hoặc "cho mọi lứa tuổi" có kèm dòng "bao gồm chó con giống lớn" nếu chó sẽ to. Cách đọc nhãn có bài riêng trong danh mục dinh dưỡng.
Lịch ăn theo từng giai đoạn
| Tuổi | Thức ăn chính | Số bữa | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| 0–3 tuần | Sữa mẹ | Bú theo nhu cầu | Chó con mồ côi: sữa thay thế dành cho chó con, theo hướng dẫn thú y |
| 3–4 tuần | Sữa mẹ + bắt đầu ăn dặm cháo rất loãng | Cho liếm thử 2–3 lần/ngày | Phần lớn rơi vãi, dính lên mặt — bình thường |
| 5–6 tuần | Cháo đặc dần, ít nước hơn | 4 bữa trở lên | Mẹ cho bú ít dần |
| 6–8 tuần | Hạt chó con ngâm mềm, hoặc pate chó con | 4 bữa | Cai sữa hoàn toàn quanh mốc này |
| 8–12 tuần | Hạt chó con, ngâm ít dần | 4 bữa | Thường là lúc về nhà mới |
| 3–6 tháng | Hạt chó con, không cần ngâm | 3 bữa | Thay răng — có thể ngâm lại vài ngày nếu chó ê lợi |
| 6–12 tháng | Thức ăn chó con | 2 bữa | Giống nhỏ có thể chuyển sang thức ăn trưởng thành khoảng 9–12 tháng |
| 12–18 tháng trở lên | Chuyển sang thức ăn trưởng thành | 2 bữa | Giống lớn, giống khổng lồ chuyển muộn hơn — theo tư vấn thú y |
Mốc là tham khảo; từng con, từng giống có thể sớm muộn. Chó con giống rất nhỏ thường cần giữ 4 bữa lâu hơn vì dễ hạ đường huyết.
Cai sữa từng bước, cho người đang có ổ chó con
- Khoảng 3–4 tuần: khi răng sữa nhú, ngâm thức ăn khô cho chó con với nước ấm (không phải sữa bò) đến khi nhừ, nghiền thành cháo loãng. Đặt trong khay nông, rộng. Chấm một ít lên đầu ngón tay cho chó con liếm thử.
- Khoảng 4–5 tuần: cháo đặc dần. Cho ăn vài lần mỗi ngày, mỗi lần khoảng 15–20 phút rồi dọn. Luôn có bát nước sạch nông.
- Khoảng 5–6 tuần: chó mẹ thường tự giảm thời gian cho bú. Nếu chó mẹ nhiều sữa, có thể tách chó mẹ vài giờ trong ngày, tăng dần.
- Khoảng 6–8 tuần: chó con ăn hạt ngâm mềm là chính; bú mẹ chỉ còn lẻ tẻ hoặc dừng hẳn.
Chó con vẫn ở cùng mẹ và anh chị em trong suốt thời gian cai sữa và tới ít nhất 8 tuần — cai sữa xong không phải là lúc tách mẹ. Bài tách mẹ trong danh mục nói rõ vì sao.
Theo dõi trong lúc cai sữa
- Cân từng con mỗi vài ngày. Con nào không tăng cân, bị anh em chen ra khỏi khay, cần được cho ăn riêng.
- Phân hơi mềm khi chuyển sang ăn dặm là thường gặp; tiêu chảy nhiều, có máu, nôn, bỏ ăn thì gọi thú y ngay.
- Chó mẹ: căng sữa, vú đỏ, nóng, đau — có thể viêm vú, cần đưa đi khám.
Chó con về nhà mới: tuần đầu ăn gì
Thay đổi lớn nhất lúc về nhà là môi trường, không phải thức ăn. Vì vậy:
- Giữ nguyên loại thức ăn nơi cũ đang cho ít nhất 1–2 tuần. Xin một ít mang về.
- Muốn đổi thì đổi dần trong khoảng 7–10 ngày (bài đổi thức ăn ở danh mục dinh dưỡng có lịch).
- Chia đều 4 bữa, ví dụ 6h30 – 11h – 16h – 20h30. Bữa cuối không quá muộn để kịp đi vệ sinh trước khi ngủ.
- Đong theo bảng trên bao bì cho cân nặng hiện tại của chó con (bảng chó con thường tính theo tuổi và cân nặng dự kiến), chia đều các bữa. Cân chó mỗi tuần để chỉnh.
- Nước sạch luôn sẵn, bát nông vừa tầm.
Chó con căng thẳng có thể ăn ít một hai bữa đầu. Nếu chó con bỏ ăn hơn nửa ngày, nhất là chó con giống nhỏ, hoặc kèm nôn, tiêu chảy, lừ đừ — đi thú y ngay. Chó con có ít dự trữ, không chờ được như chó trưởng thành.
Chó con giống lớn: lớn đều, không lớn vội
Chó con Golden, Labrador, Becgie, Husky, Alaska, và chó lai to, cần được lớn đều, không phải lớn nhanh nhất có thể. Nghiên cứu trên chó con giống lớn từ những năm 1980–1990 (ví dụ các nghiên cứu trên chó Great Dane, Labrador) cho thấy thừa năng lượng và thừa canxi ở giai đoạn tăng trưởng làm tăng nguy cơ rối loạn phát triển xương khớp, và làm loạn sản xương hông nặng thêm ở chó có gen dễ mắc.
- Dùng thức ăn ghi đạt chuẩn cho chó con giống lớn.
- Không bổ sung canxi thêm vào thức ăn hoàn chỉnh.
- Giữ chó con thon vừa: sờ được sườn, thấy eo. Chó con mũm mĩm trông dễ thương nhưng không có lợi cho khớp.
- Không để ăn tự do cả ngày.
Chó con ăn cơm được không
Câu hỏi "chó con mấy tháng ăn cơm được" rất hay gặp. Về tiêu hoá, chó con ăn được cơm nhừ từ khi cai sữa. Vấn đề là cơm với thịt không đủ chất cho chó con: thiếu canxi trầm trọng so với phốt pho trong thịt, thiếu nhiều vi chất. Đây là kịch bản kinh điển của bệnh xương do dinh dưỡng ở chó con — xương mỏng, đau, chân cong, gãy xương khi chỉ ngã nhẹ.
Nếu gia đình muốn nuôi chó con bằng cơm nhà:
- Dùng thức ăn hoàn chỉnh cho chó con làm phần chính trong 6 tháng đầu (với giống lớn là cả năm đầu), cơm thịt chỉ là phần nhỏ.
- Hoặc xin bác sĩ thú y công thức khẩu phần tự nấu cho chó con, có chất bổ sung đúng loại.
- Tuyệt đối không cho xương gà, xương cá, đồ nêm mặn, đồ có hành tỏi.
Cách cải thiện cơm trộn cho chó trưởng thành có bài riêng trong danh mục dinh dưỡng.
Sữa bò và những thứ không nên cho chó con
- Sữa bò, sữa đặc có đường: khác thành phần sữa chó mẹ, nhiều chó con bị tiêu chảy. Chó con mồ côi cần sữa thay thế dành cho chó con.
- Trứng sống, thịt sống: nguy cơ vi khuẩn.
- Đồ ăn vặt của người: bánh, kẹo, sô cô la, đồ chiên.
- Quá nhiều đồ thưởng khi tập: lấy luôn một phần hạt trong khẩu phần ngày làm đồ thưởng.
Bắt tay làm
- Dán lịch 4 bữa lên tủ lạnh, ghi lượng mỗi bữa.
- Cân chó con mỗi tuần, ghi lại; chỉnh lượng ăn theo bảng và theo dáng.
- Đánh dấu các mốc giảm bữa: khoảng 3 tháng xuống 3 bữa, khoảng 6 tháng xuống 2 bữa.
- Hỏi bác sĩ thú y ở lần khám đầu: con mình thuộc cỡ nào khi lớn, khi nào chuyển sang thức ăn trưởng thành.
Câu hỏi thường gặp
Chó con mấy tuần thì ăn dặm được?
Chó con thường bắt đầu ăn dặm khoảng 3–4 tuần tuổi, khi răng sữa nhú. Thức ăn dặm là thức ăn cho chó con ngâm nước ấm nghiền thành cháo loãng, đặc dần theo tuần, và cai sữa hoàn toàn thường quanh 6–8 tuần.
Chó con mấy tháng ăn cơm được?
Chó con tiêu hoá được cơm nhừ sau khi cai sữa, nhưng cơm với thịt không đủ canxi và vi chất cho chó con đang lớn, dễ gây bệnh xương. Nên dùng thức ăn hoàn chỉnh cho chó con làm phần chính, hoặc khẩu phần tự nấu có công thức của bác sĩ thú y.
Chó con ăn mấy bữa một ngày?
Chó con dưới khoảng 3 tháng thường ăn 4 bữa, từ 3 đến 6 tháng ăn 3 bữa, sau 6 tháng ăn 2 bữa. Chó con giống rất nhỏ có thể cần giữ nhiều bữa lâu hơn vì dễ hạ đường huyết.
Chó con uống sữa bò được không?
Không nên. Sữa bò khác thành phần sữa chó mẹ và dễ làm chó con tiêu chảy. Chó con mồ côi hoặc cần bú thêm nên dùng sữa thay thế dành riêng cho chó con theo hướng dẫn thú y.
Khi nào chuyển chó con sang thức ăn trưởng thành?
Giống nhỏ thường chuyển khoảng 9–12 tháng, giống vừa khoảng 12 tháng, giống lớn và khổng lồ có thể tới 12–18 tháng hoặc hơn. Nên hỏi bác sĩ thú y để chọn thời điểm phù hợp với con chó cụ thể.